شاید فکر کنید “دوست پیدا کردن” برای بچهها فقط یعنی داشتنِ یکی که باهاش بازی کنن و حوصلهشون سر نره. اما بیاید علمی به قضیه نگاه کنیم. توی پادکست جدید انجمن روانشناسی آمریکا (APA)، دکتر “کاترین بگول” حرفی میزنه که شاید نگاهتون رو به کل عوض کنه. اون میگه دوستی برای بچه، یک گزینه نیست؛ یک “ضرورت تکاملیه”. بیاید ببینیم چرا مغز بچه برای رشد کردن، به جای پدر و مادر، به “دوست” نیاز داره؟
۱. کلاس درسِ “برابری” (رابطهی عمودی در برابر افقی)
این یکی از جالبترین نکتههای علمه. ببینید، رابطه بچه با شما (پدر و مادر) یا معلم، یه رابطهی “عمودیه”. یعنی شما قدرت دارید، دانش دارید و از بالا مراقبش هستید. بچه لازم نیست برای جلب رضایت شما خیلی بجنگه، چون شما در هر صورت دوستش دارید. اما رابطه با دوست، “افقیه“. یعنی چی؟ یعنی قدرت برابره. اگه بچه بخواد بازی ادامه پیدا کنه، باید یاد بگیره “کوتاه بیاد”، “مذاکره کنه” و “انصاف داشته باشه”. اگر زور بگه، دوستش میذاره میره! پس مهارتهایی مثل حل اختلاف و همکاری، فقط و فقط توی زمین بازی با همسن و سالها یاد گرفته میشه، نه سر سفره با پدر و مادر.
۲. معجزهای به اسم “Chumship” (رفیق فابریک)
یه اصطلاح قدیمی ولی طلایی توی روانشناسی داریم به اسم Chumship. این اتفاق معمولاً قبل از نوجوانی (حدود ۹ تا ۱۲ سالگی) میفته. این اولین باریه که بچه توی زندگیش، نیازهای یک نفر دیگه رو به اندازهی نیازهای خودش مهم میدونه. تا قبل از این، دنیا حول محور خودش میچرخید. اما وقتی یه “رفیق فابریک” پیدا میکنه، یاد میگیره همدلی کنه، راز نگهداره و وفادار باشه. تحقیقات نشون میده کسانی که تو این سن حداقل یه دوست صمیمی داشتن، تو بزرگسالی سلامت روان خیلی بهتری دارن.
کیفیت یا کمیت؟ (نگران محبوبیت نباشید)
خیلی از والدین میان و نگرانن که “بچهی من زیاد دوست نداره” یا “توی کلاس محبوب نیست”. خبر خوب علمی اینه: تعداد مهم نیست! تحقیقات دکتر بگول نشون میده که داشتن فقط یک دوست صمیمی و باکیفیت، مثل یک سپر ضدضربه عمل میکنه. همین یک نفر میتونه جلوی افسردگی رو بگیره و حتی اگر بقیه بچهها اذیتش کنن (قلدری)، وجود این یک دوست اثرات منفی رو خنثی میکنه. پس بچهتون رو هل ندید که “با همه دوست شو”. همون یکی، کارش رو میکنه.
دخترها و پسرها: مدلهای متفاوت، نیاز یکسان
گاهی والدینِ پسرها نگرانن که “چرا پسرم با دوستش درددل نمیکنه؟”. علم میگه مدل دوستی دخترها و پسرها متفاوته، اما کارکردش یکیه:
- دخترها: دوستیشون معمولاً “چهرهبهچهرهست”. یعنی میشینن و حرف میزنن و احساساتشون رو رد و بدل میکنن.
- پسرها: دوستیشون معمولاً “شونهبهشونهست”. یعنی با هم یه کاری انجام میدن (گیم میزنن، فوتبال بازی میکنن).
نکته مهم اینه که پسرها هم توی همون گیم زدن، دارن حس تعلق و صمیمیت رو تجربه میکنن. پس مدل دوستیشون رو قضاوت نکنیم.
۵. نقش والدین: “مربی” باشید، نه “داور”
حالا ما باید چیکار کنیم؟ وقتی بچهمون با دوستش دعواش میشه بپریم وسط؟ توصیه اکید روانشناسان اینه: نه! نقش ما باید مثل یک “مربی” (Coach) باشه، نه مدیر برنامه. وقتی دعواشون میشه، به جای اینکه زنگ بزنید به مادر اون یکی بچه، با بچه خودتون حرف بزنید: “خب، الان چه حسی داری؟ فکر میکنی چطور میتونی درستش کنی؟” اجازه بدید گاهی طعم تلخ دعوا و شکست در دوستی رو بچشن. این همون جاییه که عضلههای روانیشون قوی میشه.
خلاصه کلام: دوست خوب، سرمایه روانی بچهی شماست. اگر میبینید ساعتها با دوستش حرف میزنه یا بازی میکنه، فکر نکنید داره وقت تلف میکنه؛ داره تمرین میکنه که چطور در آینده انسان بهتری باشه!
- منبع: انجمن روانشناسی آمریکا
- منتشر شده در سری مقالات آگاهی پلاس از سایت سلام آگاهی
