وقتی از تنبلی نوجوان صحبت می‌شود، اغلب به اشتباه آن را به لجبازی یا بی‌علاقگی نسبت می‌دهند، در حالی که این رفتار می‌تواند ریشه‌های روان‌شناختی، محیطی و انگیزشی داشته باشد. پژوهش‌ها نشان می‌دهد کاهش انگیزه تحصیلی در دوران بلوغ با ارضا نشدن نیازهایی مانند استقلال، شایستگی و ارتباط اجتماعی مرتبط است و می‌تواند به اهمال‌کاری منجر شود.

دلایل اهمال کاری و تنبلی در نوجوانان چیست؟

اهمال‌کاری یا تنبلی، پدیده‌ای رایج در دوره نوجوانی محسوب می‌شود که عوامل مختلفی باعث بروز آن می‌شود و صحیح نیست که این پدیده‌ها را صرفا به علت بی‌حوصلگی در نوجوانان یا بی‌مسئولیتی دانست. عوامل جسمی، روانی، اجتماعی، رفتاری و تحصیلی مختلف باعث می‌شوند که نوجوان به‌سمت تنبلی گرایش پیدا کند.

According to a review article on procrastination in adolescents, researchers have found that about 98 percent of adolescents report procrastinating on tasks, and within that group approximately 60 percent show procrastination at high levels. This means that nearly all young people delay tasks at least occasionally, and a majority do so in a way that is frequent or severe enough to be noticeable.

در مطالعات علمی درباره اهمال‌کاری که در زبان انگلیسی به آن (procrastination) می‌گویند، اینطور مشخص شده که آمارهای قابل استناد نشان می‌دهند که این رفتار در نوجوانان بسیار شایع است و چیزی بیشتر از یک «عادت جزئی» محسوب می‌شود. بر اساس یک مطالعه گسترده در این زمینه، تقریبا 98 درصد نوجوانان در انجام کارهاشان، اهمال‌کاری (به تعویق انداختن) را تجربه می‌کنند و حدود60  درصد از آن‌ها نیز به مقدار زیاد یا بسیار زیاد اهمال‌کاری دارند؛ این یعنی اکثر نوجوانان دست‌کم در برخی مواقع، انجام کارها را به آخرین لحظه واگذار می‌کنند و بخش بزرگی از آن‌ها این رفتار را به طور مکرر بروز می‌دهند.

منبع: PMC

به‌طور کلی دلایل تنبلی در نوجوانان به سه دسته بیماری‌ها و عوامل جسمی، مشکلات روحی و روانی و عدم مسئولیت‌پذیری و عوامل رفتاری نوجوانان تقسیم می‌شود که در ادامه درباره هرکدام صحبت می‌کنیم.

1_ بیماری‌ها و عوامل جسمی

در دوره نوجوانی به دلیل تغییرات هورمورنی، بدن با تغییرات سریع و گسترده‌ای روبه‌رو می‌شود. چنین تغییراتی، تاثیر مستقیم بر روی سطح انرژی، تمرکز، کیفیت، خوب و انگیزه نوجوان می‌گذارد. از دیگر عوامل جسمی تاثیرگذار بر این امر می‌توان به سبک زندگی ناسالم نیز اشاره کرد. هرچند برخی نوجوانان به دلایل مشکلات فیزیولوژیکی که ریشه‌ای پنهان دارند، تنبل به نظر می‌رسند.

طبق گزارش سایت who.int آمارهای جهانی سازمان بهداشت نشان می‌دهد که بیش از ۸۰ درصد نوجوانان در سنین ۱۱ تا ۱۷ سال فعالیت بدنی کافی ندارند، که این کمبود تحرک منجر به مشکلات جسمانی، افت انرژی و تضعیف سلامت روانی می‌شود و در نتیجه، رفتارهایی مثل تاخیر در انجام کارها و اهمال‌کاری را در پی دارد.

دلایل جسمی شایع در اهمال‌کاری و تنبلی نوجوان عبارت‌اند از:

• تغییرات هورمونی دوران بلوغ: نوسانات هورمونی، یک علت خستگی و بی حالی در نوجوانان، کاهش تمرکز و ناپایداری خلق محسوب می‌شود.
• کمبود خواب یا اختلال در الگوی خواب: خواب ناکافی، عملکرد شناختی را کاهش می‌دهد و باعث افزایش تمایل به تعویق در انجام کارها می‌شود.
• کم‌آبی بدن: مصرف ناکافی آب باعث کاهش انرژی، سردرد و افت تمرکز می‌شود.
• کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی: کمبود موادی مانند آهن یا ویتامین D احساس خستگی و بی‌حوصلگی ایجاد می‌کند.
• تغذیه نامناسب: مصرف زیاد غذاهای ناسالم باعث افت انرژی و کاهش توان ذهنی می‌شود.
• ابتلا به بیماری‌های جسمی پنهان: برخی بیماری‌ها بدون علائم واضح، عملکرد روزانه نوجوان را مختل می‌کنند.

2_ مشکلات روحی و روانی

یکی از مواردی که نقش بسیار پررنگی در تنبلی و اهمال‌کاری و تنبلی در نوجوانان دارد، سلامت روان است. به‌طور مثال، نوجوانی که اضطراب یا افسردگی دارد یا احساس بی‌ارزشی می‌کند و تحت فشارهای روانی است، بر روی انگیزه و تلاش‌هایش تاثیر می‌گذارد و در نتیجه، از انجام وظایف روزمره اجتناب می‌کند. در واقع، می‌توان اهمال‌کاری و تنبلی را به‌نوعی یک واکنش دفاعی به ترس از شکست یا قضاوت است.

طبق گزارش link.springer پژوهش‌های علمی نشان می‌دهند که بین 50 تا 70 درصد از دانش‌آموزان و دانشجویان، در تحصیلات خود رفتارهای اهمال‌کاری بروز می‌أهند (مثلا به تعویق انداختن انجام تکالیف) که این رفتار با عوامل روانی مانند استرس، اضطراب و نشانه‌های افسردگی مرتبط است.

مهم‌ترین دلایل روانی موثر بر اهمال‌کاری نوجوانان عبارت‌اند از:

• عزت‌نفس و اعتمادبه‌نفس پایین: نوجوانی که خود را ناتوان می‌داند، از شروع کارها اجتناب می‌کند.
• ترس از شکست: نگرانی از نتیجه نامطلوب کارها باعث می‌شود که نوجوان، انجام کار را به تعویق بیندازد.
• کمال‌گرایی افراطی: اگر از نوجوان انتظار داشته باشید که کارها را به‌طور بی‌نقص انجام دهد، شروع کار برای او دشوار می‌شود.
• اضطراب یا افسردگی: در برخی موارد، اهمال‌کاری می‌تواند یکی از نشانه‌های پنهان افسردگی در نوجوانان باشد و نباید صرفاً به‌عنوان تنبلی ساده در نظر گرفته شود.
• رفتارهای نادرست والدین: سرزنش، کنترل بیش‌ازحد یا مقایسه مداوم، فشار روانی بر روی نوجوان ایجاد می‌کند.
• نبود حمایت عاطفی: اگر نوجوان احساس کند که درک نمی‌شود، تمایل خاصی به تلاش و پیگیری از خود نشان نمی‌دهد.

3_ عدم مسئولیت‌پذیری و عوامل رفتاری نوجوان

درست است که مشکلات جسمی و روحی، نقش بسیار تاثیرگذاری در اهمال‌کاری و تنبلی نوجوان دارد، اما بسیاری از نوجوانان نیز به دلیل ویژگی‌های رفتاری و شخصی خودشان از انجام وظایفشان سر باز می‌زنند یا کارها را به تعویق می‌اندازند. بنابراین آموزش مهارت‌هایی مثل مدیریت زمان، اولویت‌بندی و خودکنترلی در مرحله رشد اهمیت بسیار ویژه‌ای در شکل‌گیری شخصیت مثبت شخص دارد. در ضمن، والدین نیز الگوی بسیار مناسبی برای فرزندان خود محسوب می‌شوند.آموزش تدریجی مسئولیت‌پذیری نوجوان نقش مهمی در کاهش تنبلی و اهمال‌کاری دارد.

دلایل رفتاری و فردی اهمال‌کاری در نوجوانان را می‌توان شامل موارد زیر دانست:

• نداشتن مهارت مدیریت زمان: نوجوان نمی‌داند چگونه وظایف خود را اولویت‌بندی کند.
• تنبلی رفتاری: عادت به راحت‌طلبی باعث می‌شود که نوجوان از انجام کارهایی که نیازمند تلاش است، اجتناب کند.
• وابستگی به گوشی و فضای مجازی: استفاده افراطی از شبکه‌های اجتماعی، زمان و تمرکز را از نوجوان می‌گیرد.
• اعتیاد به بازی‌های آنلاین: در عصر جدید، بازی‌های آنلاین، که به‌راحتی در دسترس هستند، جایگزین مسئولیت‌ها و وظایف شده‌اند و همین امر انگیزه انجام وظایف را در نوجوانان کاهش می‌دهد.
• نداشتن هدف مشخص: اگر نوجوان، هدف و چشم‌انداز مشخصی نسبت به آینده خود نداشته باشد، انگیزه تلاش خود را از دست می‌دهد.
• نبود چهارچوب و قوانین مشخص: اگر نوجوان، مرزها و چهارچوب‌های رفتاری مشخصی نداشته باشد، احساس تعهد در او تضعیف می‌شود.

در جدول زیر تمامی عوامل مذکور را با یکدیگر مقایسه کرده‌ایم:

با نوجوان تنبل چگونه برخورد کنیم؟ راهنمایی برای والدین

تنبلی و اهمال‌کاری نوجوان، غیر از خودش، برای والدین نیز دردسرهای زیادی ایجاد می‌کند. بسیاری از والدین در واکنش به این رفتارها واکنش‌های هیجانی از خود بروز می‌دهند یا نوجوان را سرزنش یا مقایسه می‌کنند. از طرفی، از اعتماد نوجوان به والدین می‌کاهد و مقاومت و فاصله عاطفی بین خانواده ایجاد می‌کند. بنابراین والدین باید درک درستی از مسئله داشته باشند تا بتوانند واکنش مناسبی به فرزند خود نشان دهند. در ادامه مطلب، با هم یاد می‌گیریم که با نوجوان تنبل چگونه برخورد کنیم.

1_ رفتار را نقد کنید، نه شخصیت نوجوان را

شما باید به‌گونه‌ای با نوجوان صحبت کنید که نوع رفتارش را نقد کنید، نه اینکه شخصیت او را زیر سوال ببرید. وقتی والدین از واژه‌هایی مثل «تنبل»، «بی‌اراده» یا «بی‌مسئولیت» استفاده می‌کنند، نوجوان کم‌کم این کلمات را به‌عنوان بخشی از هویت خود می‌پذیرد و به همان شخصیت تبدیل می‌شود. در نتیجه، عزت‌نفس نوجوان کم می‌شود و انگیزه‌اش برای تغییر از بین می‌رود.

• مثال: به‌جای گفتن «تو هیچ‌وقت کاری را درست انجام نمی‌دهی»، بهتر است بگویید که «این هفته تکالیفت چند بار عقب افتاده، بیا با هم بررسی کنیم که دلیلش چیست».

2_ قبل از هر واکنشی، ریشه اهمال‌کاری را شناسایی کنید

همانطور که پیشتر گفتیم، اهمال‌کاری معمولا یک نشانه از وجود مشکلی دیگر است؛ مشکلاتی مثل خستگی جسمی، اضطراب، ترس از شکست، نداشتن انگیزه یا حتی درک نکردن اهمیت وظیفه محول‌شده. بنابراین بدون شناخت ریشه مشکل، به نوجوان برچسب نزنید. نحوه برخورد با اشتباهات نوجوان اگر همراه با سرزنش و برچسب‌زنی باشد، می‌تواند تنبلی و اهمال‌کاری را تشدید کند.

• مثال: نوجوانی که درس نمی‌خواند، ممکن است از امتحان دادن بترسد یا احساس کند که هرچقدر تلاش می‌کند، موفق نمی‌شود. در این حالت فشار بیشتر از طرف والدین، صرفا مقاومت نوجوان را افزایش می‌دهد.

3_ انتظارات خود را شفاف و متناسب با توان نوجوان تعیین کنید

وقتی والدین، انتظارات مبهم یا بیش‌ازحد از نوجوان داشته باشند، فرد دچار سردرگمی و ناامیدی می‌شود. تعیین اهداف و انتظارات غیرواقع‌بینانه باعث می‌شود که نوجوان اصلا دلش نخواهد کار را شروع کند. بنابراین انتظارات خود را روشن، قابل اندازه‌گیری و متناسب با سن نوجوان تعیین کنید تا احساس کند که کنترل بیشتری روی زندگی خود دارد.

• مثال: به‌جای اینکه بگویید «باید درس‌هایت را جدی بگیری»، مشخص کنید که روزی چقدر مطالعه کند یا چه تکالیفی انجام دهد.

4_ مسئولیت‌پذیری را به‌تدریج آموزش دهید

مسئولیت‌پذیری یک مهارت اکتسابی است که به‌مرور زمان و با آموزش و تمرین شکل می‌گیرد. بنابراین اگر نوجوان را به یک‌باره با حجم زیادی از وظایف روبه‌رو کنید، قطعا دچار سردرگمی می‌شود و از انجام وظایف اجتناب می‌کند یا آن‌ها را به تعویق می‌اندازد. پس مسئولیت‌ها را به بخش‌های کوچک تقسیم کنید تا نوجوان به‌تدریج به موفقیت‌های کوچک دست پیدا کند.

• مثال: اگر نوجوان در انجام کارهای خانه همکاری نمی‌کند، ابتدا فقط مسئولیت یک کار ثابت و ساده، مثل تا کردن لباس‌ها، را به او بسپارید و پس از عادت‌کردن، وظایف بیشتری اضافه کنید.

5_ خودتان الگوی نظم و مسئولیت باشید

نوجوانان بیشتر از اینکه از گوش‌دادن به حرف‌های دیگران، انگیزه بگیرند، از توجه به اعمال اطرافیان خود تحریک به انجام برخی کارها می‌شوند. بنابراین اگر والدین به‌طور مداوم کارهای خود را به تعویق بیندازند یا به قول‌هایشان عمل نکنند، دیگر نباید از نوجوان خود نیز انتظار مسئولیت‌پذیری داشته باشید.

• مثال: وقتی والدین، برنامه‌ریزی روزانه دارند و به تعهدات خود پایبند هستند، نوجوان نیز این رفتار را طبیعی در نظر می‌گیرد و از آن تقلید می‌کند.

6_ پیشرفت‌های کوچک را ببینید و تشویق کنید

همیشه منتظر انجام کارها و مسئولیت‌های بزرگ نباشید، بلکه نوجوان خود را برای پیشرفت‌های اندک و جزئی نیز تشویق کنید تا انگیزه بگیرد. در ضمن، هرگز صرفا بر روی اشتباهات فرزندتان تمرکز نکنید. این کار باعث دلسردی نوجوان از ادامه تلاش‌هایش می‌شود.

این نکته را به یاد داشته باشید که تشویق، صرفا به معنای دادن پول یا جایزه نیست، بلکه حتی قدردانی کلامی نیز تاثیرگذار است.

• مثال: اگر نوجوان، تکلیفش را نسبت به گذشته زودتر انجام داده، همین تغییر کوچک را ببینید و به آن اشاره کرده و از او قدردانی کنید.

7_ مهارت برنامه‌ریزی و مدیریت زمان را به‌صورت عملی آموزش دهید

پیشتر گفتیم که مسئولیت‌پذیری، یک ویژگی اکتسابی است و باید به نوجوان آموزش داده شود. اکثر نوجوانان نمی‌دانند چگونه کارهایشان را اولویت‌بندی کنند. والدین باید با نوجوان خود همراه شوند تا نوجوان قدم‌به‌قدم پیش برود و سردرگم نشود.

مثال: همراه با فرزندتان یک برنامه ساده هفتگی بنویسید که در آن برنامه، زمان درس، استراحت و تفریح مشخص باشد. در ضمن، در این برنامه باید انعطاف نیز وجود داشته باشد.

8_ فضای گفت‌وگوی امن و بدون قضاوت ایجاد کنید

هیچکس دوست ندارد قضاوت یا سرزنش شود. این خصوصیت در نوجوانان بیشتر از بقیه است. اگر نوجوان با قضاوت و سرزنش روبه‌رو شود، بلافاصله از گفت‌وگو فرار می‌کند و حتی بدتر از آن، ممکن است واکنش شدیدتری نشان دهد. بنابراین بدون قضاوت به حرف‌ها و دلایل نوجوانان گوش دهید. در برخی خانواده‌ها، تنبلی می‌تواند با رفتارهای انفجاری یا پرخاشگری همراه شود و آشنایی با اصول رفتار با نوجوان پرخاشگر در این شرایط ضروری است.

• مثال: به‌جای قطع‌کردن صحبت نوجوان یا نصیحت مستقیم، اجازه دهید فرزندتان احساسات و دلایلش را کامل بیان کند، حتی اگر با آن‌ها موافق نیستید.

9_ استفاده از فضای مجازی را مدیریت‌شده و توافقی تنظیم کنید

در عصر جدید، گوشی‌های هوشمند و به‌طور کلی، شبکه‌های اجتماعی به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی انسان‌ها، به‌خصوص نوجوانان تبدیل شده‌اند. اصلا به حذف کامل این پدیده فکر نکنید، چون به هیچ وجه امکان‌پذیر نیست و بیشتر باعث لجبازی می‌شود. بنابراین بهتر است مدیریت را با توافق فرزندتان همراه کنید تا در احساسات نوجوان تعادل ایجاد شود و مسئولیت‌پذیری‌اش افزایش پیدا کند.

• مثال: با نوجوان توافق کنید که بعد از انجام وظایف تعیین‌شده، زمان مشخصی برای استفاده از گوشی داشته باشد و هر دو طرف به این توافق پایبند باشند.

10_ در صورت تداوم مشکل، از کمک تخصصی استفاده کنید

اگر تمامی روش‌های مذکور را به کار بردید، اما همچنان با اهمال‌کاری، تنبلی، افت تحصیلی، انزوا یا تغییرات خلقی نوجوان مواجه شدید، احتمالا مسئله عمیق‌تر از چیزی است که فکر می‌کنید. بنابراین بهتر است همراه با نوجوان خود به یک مشاور حرفه‌ای مراجعه کنید.

• مثال: زمانی که نوجوان، ماه‌ها از انجام هرگونه مسئولیت اجتناب می‌کند و گفت‌وگوهای خانوادگی بی‌نتیجه مانده، کمک گرفتن از متخصص، مسیر را روشن‌تر می‌کند.

درمان تنبلی نوجوانان، راهنمایی برای خود افراد

درست است که والدین از اهمال‌کاری و تنبلی نوجوان اذیت می‌شوند، اما برخلاف تصور اکثر افراد، این پدیده بیش از هر چیز به خودِ نوجوان آسیب می‌زند. بسیاری از نوجوانان از اینکه می‌بینند در مقطعی از زندگی دچار اهمال‌کاری شده‌اند و نمی‌توانند چاره‌ای بیندیشند، فکر می‌کنند «تنبل» شده‌اند و عزت‌نفسشان با مشکل مواجه می‌شود. در صورتی که شاید حتی خود نوجوان هم نداند که دلیل این تنبلی، مشکلی پنهان‌تر و مهم است. بنابراین اولین قدم برای تغییر، شناخت صحیح وضعیت و شخصیت خود است تا بتوانید راهکارهای متناسب را انتخاب کنید.

1_ از کجا بفهمم تنبل یا اهمال‌کار هستم؟

اگر نشانه‌های زیر را به‌طور مداوم در خودتان مشاهده کردید، احتمالا با اهمال‌کاری روبه‌رو هستید و باید اقدامی انجام دهید:

• می‌دانید که برخی کارها مهم هستند و باید آن‌ها را انجام دهید، اما شروع آن‌ها را مدام به تاخیر می‌اندازید.
• معمولا انجام کارها را به لحظه آخر موکول می‌کنید؛ حتی اگر به‌خاطر این تعویق، استرس زیادی بگیرید.
• به‌جای انجام وظایف، سراغ گوشی، شبکه‌های اجتماعی یا کارهای کم‌اهمیت می‌روید.
• بعد از تعویق کارها، احساس عذاب وجدان یا نارضایتی از خود دارید.
• با وجود توانایی در انجام مسئولیت‌ها، نتیجه‌ای کمتر از انتظار می‌گیرید.

اگر این وضعیت گاهی اتفاق میفتد، چندان نگران نباشید، چون این امر به دلایل مختلف مثل تغییرات هورمونی، تغییرات فصلی و غیره، طبیعی است؛ اما اگر این موارد به یک الگوی همیشگی تبدیل شود، باید بیشتر به شرایط خود توجه کنید.

2_ از کجا بفهمم دلیل اهمال‌کاری چیست؟

پس از اینکه نشانه‌های اهمال‌کاری را در خود مشاهده کردید، در مرحله بعدی باید بدانید که دلیل این کارها چیست. با طرح صادقانه پرسش‌های زیر از خودتان می‌توانید به نتایج مناسبی برسید:

• آیا همیشه خسته‌ام یا خواب کافی ندارم؟
• آیا از شکست‌خوردن یا قضاوت‌شدن می‌ترسم؟
• آیا نمی‌دانم کارم را باید دقیقا از کجا باید شروع کنم؟
• آیا هدف مشخصی در زندگی ندارم و کارها برایم بی‌معنا هستند؟
• آیا گوشی و فضای مجازی بیشترِ اوقاتم را می‌گیرد؟

پاسخ به این سوال‌ها به شما کمک می‌کند که بفهمید آیا مشکل شما واقعا تنبلی و اهمال‌کاری است یا ریشه در مسائل و مشکلات جسمی و روانی دارد.

3_چگونه اهمال‌کاری خود را درمان کنیم؟

مرحله بعدی در این مسیر، پیدا کردن راه درمان تنبلی و اهمال‌کاری است. پس از اینکه نوجوان دلیل به تعویق انداختن کارها را دریافت، می‌تواند از روش‌های متفاوتی، متناسب با دلیل، برای درمان استفاده کند. در این مسیر می‌توانید از روانشناس نیز کمک بگیرید.

مثلا یکی از روش‌هایی که برای درمان اهمال‌کاری نتیجه اغلب مثبتی دارد، استفاده از درمان CBT (درنان شناختی-رفتاری) است. طبق پژوهشی در pubmed در یک آزمون بالینی تصادفی کنترل‌شده برای درمان شناختی‑رفتاری (CBT) در بزرگسالان با اهمال‌کاری شدید، نتایج نشان داد که پس از اِعمال روش‌ها حدود33.7  درصد از شرکت‌کنندگان در پایان دوره، درمان شدند و حدود 46.7 درصد نیز پس از پیگیری‌ها تا حد قابل‌توجهی از اهمال‌کاری‌شان کاسته شده است.

شما می‌توانید از روش‌های زیر برای درمان اهمال‌کاری و تنبلی خود استفاده کنید:

1_ به‌جای سرزنش خود، واقع‌بین باشید

سرزنش‌کردن خودتان فقط احساس ناتوانی را در شما بیشتر می‌کند و باعث کاهش انگیزه می‌شود. بنابراین بهترین کار این است که قبول کنید مشکل دارید، اما آن را جزوی از شخصیت اصلی خود ندانید. تغییر را از زمانی می‌توانید شروع کنید که به خودتان برچسب نزنید و بدانید که مسئله‌تان قابل‌حل است.

2_ کارها را به کوچک‌ترین بخش ممکن تقسیم کنید

انجام‌دادن وظایف و مسئولیت‌های بزرگ، در اکثر مواقع باعث اضطرابِ ناشی از ترس شکست می‌شود. بنابراین برای اینکه وظیفه‌تان به‌نظر سنگین نیاید، آن را به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم کنید تا مقاومت ذهنی‌تان کاهش یابد؛ مثلا به‌جای یک روز کامل درس‌خواندن، از روزی 10 دقیقه درس‌خواندن شروع کنید.

3_ شروع «ناقص» را بپذیرید

کمال‌گرایی یکی از بزرگترین موانع پیشرفت در زندگی محسوب می‌شود. نیازی نیست هیچگاه در زندگی منتظر بهترین زمان، بهترین مکان و بهترین شرایط باشید. چون هیچ‌وقت بهترین وجود ندارد. بنابراین این امر باعث می‌شود که شروع کار را به تعویق بیندازید. همیشه یادتان باشد که انجام‌دادن یک کار، حتی به‌صورت ناقص، بهتر از انجام ندادن آن است.

4_ برای خودتان هدف‌های واقعی و قابل لمس تعیین کنید

حتما این ضرب‌المثل را شنیده‌اید که «سنگ بزرگ علامت نزدن است». معنای این ضرب‌المثل این است که وقتی هدفی بسیار بزرگ یا دور از دسترس برای خود تعیین کنید، مغزتان اینگونه تصور می‌کند که تلاش شما نتیجه‌ای نخواهد داشت و دست از کار بر می‌دارید. بنابراین هدف خود را مشخص، کوتاه‌مدت و قابل اندازه‌گیری تعیین کنید.

5_ زمان استفاده از گوشی و فضای مجازی را آگاهانه محدود کنید

فضای مجازی همچون شمشیر دولبه عمل می‌کند؛ یعنی اگر به‌اندازه و به‌طور مثبت از آن استفاده کنید، بسیار مفید خواهد بود، اما در صورت استفاده افراطی و نادرست، عواقب منفی خواهد داشت. یکی از عوامل حواس‌پرتی و به تعویق انداختن کارها نیز همین فضای مجازی و گوشی‌های هوشمند است. بنابراین برای خود یک قانون زمانی بگذارید و بدون برنامه سراغ گوشی نروید؛ مثلا با خود توافق کنید که اگر کار مثبتی انجام دادید (مثلا یک ربع درس خواندید)، 5 دقیقه به سراغ فضای مجازی بروید.

6_ به بدن خود توجه کنید

توجه به سلامت جسمی، تاثیر بسیار زیادی بر روی مسئله اهمال‌کاری دارد. بنابراین خواب کافی داشته باشید، خوب غذا بخورید و ورزش کنید. این کارها بر روی انگیزه و تمرکز شما تاثیر مثبت می‌گذارد. در ضمن، نوشیدن آب کافی نیز بسیار تاثیرگذار است.

• نکته مهم: یادتان باشد که کوچک‌ترین موفقیت‌های خود را ثبت کنید و بابت آن به خودتان پاداش دهید. از طرفی کمک‌گرفتن را نباید نشانه ضعف بدانید. اگر مشکلتان همچنان ادامه دارد، از یک مشاور متخصص کمک بگیرید.

کلام آخر

اهمال‌کاری یک ویژگی ثابت نیست؛ در واقع یک الگوست که قابلیت تغییر دارد. بنابراین مهم‌ترین قدم، شناخت خود و شروع آرام درمان، اما به‌طور مداوم است. لازم نیست همه‌چیز یک‌شبه درست شود؛ فقط کافی است که هر روز فقط کمی بهتر از دیروز عمل کنید.

اما کمک‌گرفتن از روانشناس یا مشاور نیز همیشه یک راه‌حل مناسب است. روان‌شناس می‌تواند بررسی کند که آیا ریشه این رفتارها به عواملی مانند افسردگی پنهان، اضطراب، فرسودگی تحصیلی، اختلال توجه یا تعارض‌های حل‌نشده خانوادگی بازمی‌گردد یا ریشه جسمی دارد یا اینکه از بی‌خیالی و بی‌مسئولیتی نوجوان است. مداخله تخصصی به‌موقع به نوجوان کمک می‌کند که قبل از اینکه بی‌انگیزگی به بخشی از هویت او تبدیل شود، دوباره احساس توانمندی، هدف‌مندی و کنترل بر زندگی‌اش را تجربه کند.

منابع:

• wesee.education
• psychologytoday
• youthcoachinginstitute