به نقل از وب‌سایت Emergingminds، تقریباً 20 درصد از کودکان احتمالاً 3 یا چند بار ناملایمات را در طول زندگی تجربه می‌کنند. در واقع 27 درصد از آنها هیچ ناملایماتی را تجربه نمی‌کنند؛ همچنین 30 درصد یک اتفاق ناخواسته و 23 درصد نیز 2 اتفاق ناخواسته را در زندگی تجربه خواهند کرد. حالا اگر کودکان شیوه مقابله با این ناملایمات را یاد نداشته باشند، چه می‌شود؟ بسیاری از والدین از روی دلسوزی این ناملایمات را برای کودکان برطرف می‌کنند، فارغ از اینکه این کار باعث کاهش تاب آوری کودک می‌شود.

والدین باید به‌دنبال راهکار‌هایی برای افزایش تاب آوری در کودکان به‌جای برطرف‌کردن مشکل باشند. ما در این مقاله نکاتی درباره تاب آوری در کودکان و روش‌های افزایش آن صحبت می‌کنیم.

تکنیک های افزایش تاب آوری در کودکان 

به عنوان یک والد، مراقب یا بزرگسال، می‌توانیم به فرزندمان کمک کنیم که مهارت‌ها، عادات و نگرش‌های ضروری برای ایجاد انعطاف‌پذیری و تاب اوری رو در او، افزایش بدیم. در زیر تعدادی از این روش ها رو به آن می‌پردازیم:

1_ فقط روی نتایج تمرکز نکنیم، به تلاش کودک هم اهمیت بدهیم

وقتی ما به عنوان والدین، فقط روی نتیجه‌ نهایی تمرکز میکنیم، کودکان در چرخه‌ی برد و باخت گرفتار می‌شوند. این باعث میشود از خطر کردن و ریسک کردن فراری شوند و از شکست بترسند در این صورت میزان انعطاف‌پذیری کودک هم کاهش پیدا میکند. اینکه اشباهاتمان را بپذیریم، به کودکان این پیام را منتقل میکنیم که اشتباهاتشان به آن‌ها کمک میکند تا بیشتر و بهتر یاد بگیرند.

در ضمن، اگر تمایل به یادگیری عمیق‌تری درباره‌ی عزت نفس در نوجوانان و عزت نفس در کودک دارید، پیشنهاد می‌کنیم این مطالب لینک شده را بخوانید.

2_ اجازه اشتباه کردن به کودک بدهیم

افرادی که از شکست  اجتناب میکنند، انعطاف پذیری ندارند. در واقع، افرادی که از شکست اجتناب می‌کنند، کودکان بسیار مضطربی هستند. به‌جای اینکه از کودک در برابر اشتباهاتش محافظت کنیم یا به‌سرعت خودمان دست به کار شویم و مشکلات را حل کنیم، به او شناسایی اشتباهات، مهارت حل مسئله و کنار آمدن با چالش‌ها را یاد بدهیم.

پذیرفتن اشتباهات کودک (از جمله خودمان) به ارتقای طرز فکر کودک کمک میکند و به کودکان این پیام را میدهد که اشتباهات به آنها کمک میکند تا یاد بگیرند. همچنین صحبت در مورد اشتباهاتی که مرتکب شده‌ایم در این زمینه میتواند کمک کننده باشد.

همچنین بد نیست بدانید که مطالب لینک شده می‌توانند دید شما را نسبت به موضوعات افزایش اعتماد به نفس در نوجوانان و بازی افزایش اعتماد به نفس کودکان گسترش دهند.

3_ ایجاد یک رابطه ی احساسی قوی با فرزند

به صورت اختصاصی با فرزندتان وقت بگذرانید، این به این معنی است که ما باید موبایلمان رو کنار بگذاریم  و روی فرزندمان متمرکز شویم، وقتی کودک ما مطمئن باشد که  حمایت بی‌قید و شرط  یکی از والدین یا حتی یک معلم را دارد، احساس امنیت میکند که به دنبال راهنمایی باشد و تلاش کند تا در موقعیت‌های سخت و دشوار عمل کند، برقراری ارتباط مثبت با بزرگسالان اجازه میدهد تا مهارت‌های مقابله‌ای و حل مسئله در کودکان بیشتر شود.

 در دوره ی پدر و مادر حرفه‌ای ما به شما آموزش میدهیم که چطور میتوانید ارتباط با کیفیتی با فرزندتان داشته باشید و از وقت گذراندن با هم لذت ببرید، اگه نمیدانید از کجا باید ساختن ارتباط  خوب با فرزندتان را شروع کنید ما به شما دوره‌ ی پدر و مادر حرفه ای را پیشنهاد میکنیم.

4_ افزایش مهارت حل مسئله

وقتی کودکان برای حل مشکلاتشان از والدین کمک میگیرند، پاسخ طبیعی آن‌ها سخنرانی یا توضیح است اما استراتژی بهتر والدین در مقابل این توضیح، پرسیدن سوال از آن‌ها با توجه به توضیح ارائه شده است. با بازگرداندن مشکل به کودک از طریق سؤال پرسیدن، به کودک کمک میکنیم تا در مورد موضوع فکر کند و راه‌حل ارائه دهد. 

• استفاده از روشهای سوال محور: از کودکمان درخواست کنیم برای حل مسئله، سوالات مشخصی از خودش بپرسد. این کمک میکند تا تفکر آنها گسترش پیدا کند و برای حل مشکل به دنبال راه‌حل‌های مختلف بگردند.
• مسئله را ساده کنیم: به دنبال یک راهکار آسان و واضح باشیم. با انجام این کار، احتمالاً از نتایجی که کسب میکنیم، متعجب میشویم. یادمان باشد در بسیاری از مواقع، این راهکارهای ساده هستند که بیشترین بازدهی را دارند.
• تهیه فهرستی از همه راهکارهای احتمالی: همه راه‌حل‌هایی که فکر میکنیم می‌تواند به حل مسئله کمک کند، در یک فهرستی جمع آوری کنید. حتی اگر راه‌حلی در نگاه اول، مضحک به نظر رسید، باز هم آن را در فهرست قرار میدهیم. برای تقویت تفکر خلاق باید ذهن باز داشته باشید؛ ذهنی که بتواند ایده‌ها و راهکارهای مختلفی برای حل مسئله ارائه دهد. هیچ ایده بدی وجود ندارد؛ گاهی بهترین راه‌حل‌ها، از عجیب‌ترین ایده‌ها سرچشمه می‌گیرند. 

شایان ذکر است که اگر علاقمند به یادگیری بیشتر در زمینه افسردگی در نوجوانان و افزایش اعتماد به نفس در نوجوانان دختر هستید، این منابع لینک شده مناسب شما خواهند بود.

5_ بر چسب زدن به احساسات کودک

وقتی استرس شروع میشود، احساسات پررنگ تر میشوند. باید به فرزند خود بیاموزیم که همه احساسات مهم هستند و برچسب زدن به احساسات آنها می‌تواند به آن‌ها کمک کند تا آنچه را که تجربه میکنند درک کنند. به آنها بگوییم اشکالی ندارد که احساس اضطراب، غمگینی، حسادت و غیره داشته باشیم. پوستر احساسات در زمینه شناخت احساسات میتواند خیلی کمک کننده باشد. از طریق این لینک میتوانید پوستر احساسات را تهیه کنید.

برای روشن‌تر شدن موضوع، پیشنهاد می‌شود نگاهی نیز به مطالب لینک شده مرتبط با تربیت کودک مستقل و اعتماد به نفس کودک بیندازید.

6_ آموزش خودمراقبتی به کودک

اهمیت خودمراقبتی اولیه را به فرزندمان یاد دهیم. این ممکن است باعث شود که زمان بیشتری برای تغذیه مناسب، ورزش و خواب کافی داشته باشند. اطمینان حاصل کنید که فرزندتان برای سرگرمی وقت اختصاص می‌دهد و در فعالیت هایی که از آنها لذت می‌برد شرکت میکند. مراقبت از خود  و اختصاص زمان برای تفریح به کودکان کمک می‌کند تعادل روانی خود را حفظ کرده و با چالش‌ها و موقعیت‌های استرس‌زا بهتر مقابله کنند.

به همین دلیل، مطالعه‌ی مطالب لینک شده می‌تواند دیدگاه شما را نسبت به بهترین کتاب برای 11 ساله ها و کتاب برای کودکان 5 تا 7 سال کامل‌تر کند.

7_ تغییر را بپذیریم

تغییر اغلب می تواند برای کودکان و نوجوانان ترسناک باشد. به فرزندمان کمک کنیم که متوجه شود، تغییر بخشی از زندگی است و اهداف جدید می توانند جایگزین اهدافی شوند که دست نیافتنی شده‌اند. مهم این است که آنچه که خوب پیش می‌رود بررسی شود و برای آنچه که خوب پیش نمی‌رود برنامه‌ای برای تغییر داشته باشند.

ناگفته نماند که برای کسب دانش بیشتر در حوزه معرفی کتاب برای کودکان و بهترین سن کتاب خواندن برای کودک دقیقا چه سنی است؟، این مقالات لینک شده توصیه می‌شوند.

8_ به سمت اهداف خود حرکت کنید

به فرزند خود بیاموزید که اهداف معقولی تعیین کند و کمک کنید تا قدم به قدم به سمت آن اهداف حرکت کند. تعیین اهداف به کودکان کمک می‌کند تا بر یک کار خاص تمرکز کنند، همچنین تعیین اهداف می‌تواند به ایجاد انعطاف‌پذیری برای حرکت رو به جلو در مواجهه با چالش ها کمک کند. در مدرسه، تکالیف بزرگ را به اهداف کوچک و قابل دستیابی برای کودکان کوچکتر تقسیم کنید، و برای کودکان بزرگتر، دستاوردهایشان را در مسیر رسیدن به اهداف بزرگتر به رسمیت بشناسید. یک دیدگاه مثبت در کودکانتان پرورش دهید

به منظور تکمیل اطلاعات فوق، بد نیست به مقالات لینک شده در زمینه‌ی کتاب برای کودکان ۳ ساله و تاب آوری در کودکان نیز مراجعه نمایید.

9_ ایجاد رابطه خوب با دیگران

از طریق تعامل و ارتباط با همسالان، از جمله مهارت همدلی و گوش دادن به دیگران را به کودکانتان میتوانید یاد دهید. راه‌هایی را پیدا کنید که به کودکانتان کمک کنید تا ارتباطاتشان را تقویت کنند و به آن‌ها پیشنهاد بدید که به صورت حضوری یا از طریق تلفن، چت ویدیویی و پیام‌های متنی با همسالان خود ارتباط برقرار کنند. همچنین ایجاد یک شبکه خانوادگی قوی هم میتواند خیلی کمک کننده باشد. ارتباط با دیگران باعث ایجاد حمایت اجتماعی میشود و تاب آوری را تقویت می‌کند.

10_ ترویج ریسک پذیری سالم در فرزندان

در شرایطی که زمین های بازی اطراف امن است و کمتر اتفاق می‌افتد که کودکان در زمین های سخت بازی کنند، تشویق کودکان به ریسک های سالم خیلی مهم است و باعث تقویت تاب آوری آن‌ها می‌شود .

یک مثال کوتاه برای فهمیدن مفهوم ریسک سالم

فرزندتان می‌خواهد از یک دیوار کوتاه بالا برود:

ریسک ناسالم: اجازه دهید بدون نظارت از دیوار بلند بالا برود.
 اجتناب از ریسک: منع کامل او از بالا رفتن.
ریسک سالم: بگویید: “با احتیاط امتحان کن، من اینجا هستم.”

نتیجه: ریسک سالم، چالش کنترل‌ شده است که اعتمادبه‌نفس و تاب‌آوری را تقویت می‌کند.

11_ الگوی خوب بودن

شما به عنوان پدر و مادر نقش موثری در ایجاد تاب‌آوری در فرزندتان دارید، همه ی والدین با موقعیت های استرس‌زا مواجه میشوند، در این شرایط خیلی مهم است که از راهکارهای آرامبخش استفاده شود. مثلا نفس عمیق کشیدن یا مدیتیشن، نامگذاری احساسات، و حل مشکل از طریق فرایند حل مسئله.

از سوی دیگر، مطالعه‌ی مطلب لینک شده می‌تواند جنبه‌های بیشتری از چگونه کودکان را به کتاب خواندن علاقمند کنیم؟ را برایتان روشن کند.

12_ عجله نکردن در تربیت کودک

شما باید به فرزندتان برای بهبود تاب آوری خود در شرایط استرس‌زا فرصت دهید و عجله‌ای نداشته باشید. برای این کار پیشنهاد می کنیم که این اقدامات را انجام دهید:

• محل را ترک کنید تا کودک فرصت فکر‌کردن داشته باشد.
• درباره موضوعی که پیش آمده با او دوباره صحبت نکنید.
• اگر اشتباهی از کودک سرزده، اجازه دهید وضعیت همینطور باقی بماند تا کودک راه مناسبی برای رفع آن پیدا کند.
• با فرزندتان مانند همیشه برخورد کنید، گویی که اتفاقی نیفتاده است.

مهم ترین عامل ایجاد تاب آوری در کودکان

و در انتهای مقاله میخواهیم به مهم ترین عامل افزایش تاب آوری در فرزندانتان اشاره کنیم و آن چیزی نیست جز نقش والدین در ایجاد این مهارت.محققان توافق دارند که از بین همه‌ی عواملی که تاب آوری را افزایش میدهد، والدین مهم ترین عامل اثر گذار هستند، دکتر فیلیپ فیشر استاد روانشناسی دانشگاه اورگن، در آمریکا، معتقد هستند، چیزی که بزرگترین تفاوت را بیشتر از طرح ژنتیکی ایجاد میکند، رابطه ی فرزندان با مراقب اولیه هست، وجود یک مراقب اولیه سازگار و محافظ، مخصوصا زمانی که شرایط استرس‌زایی برای فرزندان ایجاد میشود عاملی است که در رشد سالم کودک میتواند خیلی موثر باشد.

کلام آخر

پس والدین عزیز حواستان باشد که رفتارهای شما و واکنش های شما در موقعیت های مختلف، وقتی که فرزندتان شکستی میخورد یا اشتباهی میکند میتواند باعث ایجاد تاب آوری یا از بین رفتن تاب آوری در فرزندتان شود. این مقاله را با جمله‌ی تاثیرگذار زیر به پایان می‌رسانیم:

بزرگترین افتخار در زندگی در این نیست که هرگز زمین نخوریم، بلکه در این است که هر بار که زمین می خوریم برخیزیم.(رالف والدو امرسون،1900)