بر اساس گزارشی در Pubmed.Ncbi.Nlm.Nih، حدود 91 درصد از افراد شرکت‌کننده در یک پژوهش اظهار داشتند که عادت انگشت کردن در بینی دارند. هر چند این کار بی‌خطر است، اما برخی والدین مشاهده می‌کنند که فرزندشان علاوه‌بر انجام این کار، بینی خود را می‌خورد؛ اما آیا خوردن مخاط بینی برای کودک ضرر دارد؟ ما در این مقاله می‌خواهیم درباره علت خوردن بینی توسط کودکان و نکات مهم درباره آن صحبت کنیم.

علت خوردن بینی توسط کودکان چیست؟

از جمله راج‌ترین رفتار‌های اشتباه کودکان، خوردن مخاط بینی است. اگر می‌پرسید علت خوردن دماغ چیست، دلایل این‌ها هستند:

دلایل	توضیحات
کنجکاوی و کاوش	کودکان موجودات کنجکاوی هستند و سعی در شناخت و کشف دنیای پیرامون خود دارند؛ برای همین ممکن است مخاط بینی برای آن‌ها چیز جالب و ناشناخته‌ای باشد.
عادت	گاهی خوردن مخاط بینی برای کودکان تبدیل به عادت می‌شود. کودکان معمولاً به‌دلایلی مثل اضطراب، استرس یا حتی بی‌حوصلگی به خوردن مخاط بینی روی می‌آورند. این رفتار گاهاً به‌صورت ناخودآگاه توسط کودک انجام می‌شود.
جلب توجه	کودکان تمایل به جلب توجه بزرگ‌تر‌ها دارند و برای همین گاهی به انجام کار‌های عجیب مانند خوردن مخاط بینی روی می‌آورند. این کار در واقع نوعی رفتار نمایشی از طرف آن‌ها برای جلب توجه است.
مشکلات پزشکی	مشکلات پزشکی معمولاً نادرترین علت دماغ خوردن بچه‌ها است. در این حالت بدن کودک زینک و آهن کمی دارد. اگر کودک علائم دیگری مثل خستگی، ضعف، رنگ‌پریدگی، مشکلات پوستی یا کاهش اشتهاء داشت، باید حتماً به پزشک مراجعه کنید.
استرس و خودآرام‌سازی	برخی کودکان در زمان اضطراب زیاد به‌منظور آرام‌کردن خود ممکن است بینی‌شان را دست‌کاری کنند یا حتی مخاط آن را بخورند.
تقویت ناخودآگاه	زمانی که کودکان مخاط بینی خود را می‌خورند و برای آن از بزرگ‌ترها بازخورد منفی نمی‌گیرند، ترغیب می‌شوند که دوباره این کار را انجام دهند.

برای آشنایی بیشتر با مباحثی مثل بهترین آب میوه برای کودکان و فواید امگا 3 برای کودکان می‌توانید به همین مقالات مراجعه کنید.

درمان دماغ خوردن بچه

اگر کودک شما عادت به خوردن مخاط بینی دارد، می‌توانید از این راهکارها برای جلوگیری از بروز این رفتار اشتباه در او کمک بگیرید:

1_ استفاده از مانع فیزیکی ملایم

شما می‌توانید برای مدت زمان کوتاهی (مثلاً حین تماشای یک برنامه کودک) دست‌های فرزندتان را با یک جوراب نخی سبک یا مانع فیزیکی مشابه بپوشانید. این مانع باعث می‌شود که کودک کمتر دستش را داخل بینی ببرد و تمایل به خوردن مخاط داشته باشد.

شما باید این کار را شبیه به یک بازی انجام دهید تا احساس خجالت نکند.

2_ کاهش استرس کودک

گاهی دماغ خوردن کودکان می‌تواند ناشی از استرس و اضطراب آن‌ها باشد؛ بنابراین، یک راهکار طولانی‌مدت این است که به‌صورت روزمره زمانی را برای صحبت درباره احساسات فرزندتان اختصاص دهید.

استرس کودک می‌تواند به دلیل پرخاش مداوم والدین به آن‌ها باشد. اگر به‌صورت مداوم برای فرزندتان پرخاشگری می‌کنید، پیشنهاد می‌دهیم که در این زمینه مقاله «کنترل خشم در برابر کودکان» را هم بخوانید.

3_ استفاده از آینه

زمانی که کودک این کار را انجام می‌دهد، یک آینه مقابل او قرار دهید تا این کارش را ببیند. بیشتر کودکان زمانی که تصویر خود را در آینه می‌بینند، نسبت به رفتار اشتباه‌شان آگاه می‌شوند؛ بنابراین، تمایل آن‌ها برای انجام این کار کمتر می‌شود.

در ضمن اگر تمایل به یادگیری عمیق‌تری درباره‌ی موضوعاتی مثل مواد غذایی آهن دار برای کودکان و پرت کردن اشیا توسط کودک دارید، پیشنهاد می‌کنیم این مقالات را بخوانید.

4_ دادن خوراکی

برخی کودکان هنگام انجام برخی فعالیت‌ها (مثل تماشای تلویزیون) عادت به خوردن مخاط بینی‌شان دارند. شما می‌توانید خشکبار، میوه‌های برش‌خورده یا پاپ‌کورن به فرزندتان دهید تا به خوردن آن‌ها مشغول شود و عادت اشتباهش را به‌مرور فراموش کند.

البته خوراکی‌ها بهتر است سالم باشند تا کودک به خوردن هله‌هوله عادت نکند؛ در غیر این صورت باید به‌دنبال راهی برای ترک عادت هله هوله خوردن کودک باشید.

5_ استفاده از داستان‌سرایی یا نمایش عروسکی

از داستان‌ها یا نمایش‌های عروسکی مناسبی استفاده کنید که در آن‌ها نقش اصلی داستان کسی است که مخاط بینی‌اش را می‌خورد، اما طی اتفاقاتی متوجه می‌شود که این کار را نباید انجام دهد. کودکان از داستان‌ها و نمایش‌ها تأثیر می‌گیرند و رفتارهای اشتباه‌شان را کنار می‌گذارند.

در ادامه، مطالعه‌ مقالات روبرو می‌توانند به افزایش درک شما از موضوعاتِ علت کوبیدن سر کودک به زمین و مهارت دست ورزی کودکان کمک کنند.

آیا خوردن بینی برای کودکان مفید است؟

وب‌سایت Healthline در مورد خوردن مخاط بینی توسط کودکان نقل می‌کند که:

Picking their nose and eating the boogers, then touching other household objects and other people’s skin could potentially increase the risks for spreading viruses and bacteria, such as the flu or a common cold.

دست‌کاری بینی و خوردن مخاط آن، سپس لمس اشیای خانه یا پوست دیگر افراد، می‌تواند احتمال انتشار ویروس‌ها و باکتری‌ها، مانند ویروس آنفلوانزا یا سرماخوردگی را افزایش دهد.

این منبع همچنین نقل می‌کند که:

Mucus, also known as boogers, traps dust and germs before they reach your lungs.

مخاط بینی که با عنوان بوگر نیز شناخته می‌شود، ذرات گرد و غبار و میکروب‌ها را پیش از ورود به ریه‌ها به دام می‌اندازد. Healthline

با توجه به این توضیحات، خطر انتقال میکروب و عفونت از طریق انجام این کار وجود دارد؛ بنابراین، خوردن بینی در کودکان می‌تواند آسیب‌زا باشد.

لازم است اضافه کنیم که منابع روبرو اطلاعات جامع‌تری درباره‌ی موضوعاتی مثل علت ناله كردن کودک در خواب و علت شیر نخوردن نوزاد ارائه می‌دهند.

علت انگشت در بینی کردن در کودکان چیست؟

از علت خوردن بینی توسط کودکان که بگذریم، انگشت کردن در بینی توسط کودکان هم آزاردهنده است.

انگشت در بینی کردن در کودکان رفتاری است که برای والدین ناخوشایند به نظر می‌رسد. دلایل اینکه چرا کودک انگشت در بینی خود می‌کند، ساده است. والدین باید به رفتارهای فرزند خود توجه کرده و علت آن را بیابند. کودکان برای تنفس راحت‌تر و از بین بردن مخاطی که جلوی نفس کشیدن را می‌گیرد، از انگشتان خود کمک می‌گیرند.

انگشت در بینی کردن در کودکان می‌تواند خطرات احتمالی را برای آن‌ها در پی داشته باشد. خطراتی مانند خون‌ریزی‌ از بینی، انتشار میکروب‌ها و تبدیل شدن آن به عادت در انتظار کودکانی است که انگشت خود را در بینی می‌کنند. در این بخش، علت‌های انگشت کردن توی بینی در کودکان را قرار داده‌ایم:

1_ آلرژی

کودکانی که آلرژی دارند،‌ احساس ناراحتی و آزار خواهند داشت. کودک سعی می‌کند برای راحتی و خلاص شدن از این مشکل، انگشت در بینی کند.

راستی، ما دو مقاله با عناوین «آلرژی غذایی در کودکان» و «آلرژی به حیوانات در کودکان» داریم که توصیه می‌کنیم آن‌ها را هم مطالعه کنید.

2_ گرفتگی و خشکی بینی

کودکانی که بینی آن‌ها گرفته یا خشک شده است، به طور مداوم انگشت خود را در بینی می‌کنند. این باعث می‌شود که کودک نتواند به راحتی نفس بکشد و حتی خارش را نیز تجربه کند.

3_ عادت

دست کردن توی بینی در کودکان به دلیل عادت نیز مشاهده می‌شود. کودک عادت می‌کند که برای آرامش و آرام شدن، انگشت خود را در بینی کند. این یک عادت منفی است که والدین باید به صورت آگاهانه‌ای از آن جلوگیری کنند.

4_ کنجکاوی

کودکان نوپا در مورد بدن خود کنجکاو هستند. ممکن است این کنجکاوی باعث شود که کودک دست در بینی خود کند و این کار برای او جالب باشد.

ما در مقاله کنجکاوی کودکان در مورد نحوه برخورد با کنجکاوی‌های آن‌ها صحبت کرده‌ایم که برای اطلاعات بیشتر می‌توانید به این مقاله مراجعه کنید.

5_ بی‌حوصلگی

زمانی که کودکان بی‌حوصله هستند، برای وقت‌گذرانی انگشت در بینی خود می‌کنند. کودک با این کار خود را مشغول می‌کند.

6_ استرس

استرس یکی از علت‌های دیگری است که کودکان دست در بینی خود می‌کنند. کودک سعی می‌کند این احساس خود را با انگشت کردن در بینی کاهش دهد.

 

روش های ترک عادت انگشت در بینی کردن در کودکان

والدین باید به محض اینکه کودک انگشت در بینی می‌کند، به او توجه کنند. ممکن است کودک به طور ناخودآگاه این عمل را انجام دهد، اما باید آن را ترک کند. دست کردن توی بینی در کودکان خطراتی مانند خون‌ریزی‌ بینی و انتشار میکروب‌ها را دارد و اطرافیان نیز واکنش منفی به او نشان خواهند داد.

کودکانی که دست در بینی خود می‌کنند، با ضربه شدیدی از سوی اجتماع روبرو می‌شوند. والدین باید استفاده از دستمال کاغذی را به فرزند خود آموزش دهند تا از انجام این رفتار منفی جلوگیری کنند. در اینجا روش‌های ترک عادت انگشت در بینی کردن در کودکان را بررسی خواهیم کرد.

اگر می‌خواهید در زمینه‌ کم حرفی کودکان و فن بیان کودکان دانش‌تان بیشتر شود منابع ذکر شده را از دست ندهید.

1_ استفاده از دستمال کاغذی را به کودک یادآوری کنید

زمانی که کودک انگشت خود را در بینی می‌کند، به او دستمال کاغذی بدهید تا این کار را متوقف کند. ممکن است مجبور شوید این کار را چندین بار در طی یک روز تکرار کنید. این کار باعث می‌شود تا کودک یاد بگیرد به جای انگشت کردن در بینی خود، از دستمال کاغذی استفاده کند.

2_ آلرژی کودک را بررسی کنید

به رفتارهای فرزند خود توجه کنید و در صورتی که احساس کردید او به دلیل مشکلات تنفسی و آلرژی دست در بینی خود می‌کند، به پزشک مراجعه کنید. عواملی مانند گرد و غبار، موی حیوانات و گرده گل و گیاه می‌تواند باعث بروز آلرژی و گرفتگی بینی شود. پزشک می‌تواند علائم آلرژی را کاهش داده و به تنفس بهتر کودک کمک کند.

3_ کودک را هیدراته نگه دارید

همان‌طور که گفتیم، خشکی بینی یکی از دلایلی است که کودک انگشت خود را در بینی می‌کند. زندگی در آب و هوای خشک یا گرمایش مجاری بینی کودک، می‌تواند باعث خشکی بینی شود. کودک باید در طول روز مایعات بسیاری بنوشد تا هیدراته بماند. می‌توانید برای مرطوب کردن مجاری بینی شب‌ها از یک کرم مرطوب‌کننده استفاده کنید.

4_ کودک خود را مشغول کنید

برخی از کودکان به دلیل بی‌حوصلگی و از سر بیکاری انگشت خود را در بینی می‌کنند. والدین باید سعی کنند راه‌هایی برای مشغول نگه داشتن دستان کودک پیدا کنند. انجام پازل، ساخت کاردستی و بازی‌های دیگر می‌تواند توجه کودک را از بینی دور کرده و باعث پایان دادن به عادت بد انگشت در بینی کردن در کودکان شود. بازی‌ با عروسک‌های انگشتی، خمیربازی، رنگ‌آمیزی، خط خطی روی دفترچه یادداشت یا حباب‌بازی می‌تواند حواس کودک را پرت کند.

ما در مقاله بازی با کودک در خانه ده‌ها بازی جذاب را معرفی کرده‌ایم که با استفاده از آن‌ها می‌توانید فرزند خود را سرگرم نگه دارید تا کار اشتباهی مثل دست کردن در بینی انجام ندهد.

5_ به انگشتان کودک چسب بزنید

یکی از روش‌های جلوگیری از انگشت در بینی کردن در کودکان، چسب زدن به انگشتان آن‌ها است. والدین می‌توانند از این روش برای کودکانی که به طور ناخودآگاه در بینی خود انگشت می‌کنند، استفاده کنند. در این روش، به کودک توضیح دهید که چرا به انگشتان او چسب می‌زنید. سپس، این عادت بد را ترک خواهد کرد.

6_ از نظافت کودک خود اطمینان حاصل کنید

مطمئن شوید که کودک به طور مرتب دست‌های خود را می‌شوید و ناخن‌هایش را کوتاه نگه می‌دارد. این باعث می‌شود که از آسیب‌های احتمالی جلوگیری شود. به فرزند خود توضیح دهید که انگشت کردن در بینی می‌تواند باعث انتشار میکروب‌ها و بیماری خود و افراد دیگر شود. رعایت بهداشت باعث می‌شود که کودک عادت انگشت کردن در بینی را ترک کند.

توصیه می‌کنیم که در این زمینه به مقاله «آموزش بهداشت فردی به کودکان» هم سری بزنید.

7_ هرگز کودک را تنبیه نکنید

اگر کودک شما دست در بینی خود می‌کند، هرگز او را سرزنش نکنید. از برخورد فیزیکی مانند گرفتن دست کودک نیز خودداری کنید. به جای سرزنش کردن، سعی کنید به طور مداوم استفاده از دستمال کاغذی را به او یادآوری کنید.

ما یک مقاله با عنوان «تنبیه بچه حرف گوش نکن» داریم که در آن می‌توانید درباره عوارض انجام این کار و نکات مهم درباره آن بخوانید.

8_ جنبه منفی انگشت کردن در بینی را توضیح دهید

اگر کودک شما آنقدر دست در بینی خود می‌کند که باعث خون‌ریزی‌ آن می‌شود، جنبه‌های منفی این کار را به او توضیح دهید. به کودک خود بگویید که این کار باعث می‌شود که بینی او آسیب ببیند و مشکلات اجتماعی بسیاری را نیز در پی دارد.

9_ به ترک عادت کودک خود پاداش دهید

یکی از روش‌های دیگر برای ترک عادات بد، جایزه و پاداش است. هر زمان که کودک از دستمال کاغذی برای تمیز کردن بینی خود استفاده کرد، به او جایزه بدهید. این جایزه می‌تواند یک برچسب طلایی یا یک اسباب‌بازی کوچک باشد. این کار باعث می‌شود که کودک برای ترک عادت انگشت کردن بینی انگیزه بگیرد و دیگر آن را انجام ندهد.

یکی از بهترین پاداش‌ها برای کودکان پول توجیبی است؛ البته پول توجیبی دادن به کودکان باید با توجه به‌برخی اصول انجام شود که ما در مقاله‌ای در مورد آن‌ها صحبت کرده‌ایم.

 

10_ یک رفتار بی‌خطر را جایگزین کنید

کودکان معمولاً به این دلیل مخاط بینی را می‌خورند که نمی‌دانند با آن چه کار دیگری باید بکنند یا دسترسی سریعی به دستمال ندارند.

در هر اتاقی که کودک بیشتر وقت خود را می‌گذراند (اتاق بازی، پذیرایی)، یک «ایستگاه تخلیه بینی» راه‌اندازی کنید. این ایستگاه می‌تواند یک جعبه کوچک تزئین‌شده یا یک دستمال‌جای بامزه باشد که حاوی دستمال‌های کاغذی رنگی یا معطر (با بوی ملایم میوه) و یک آینه کوچک است. شما باید به کودک آموزش دهید که به‌جای خوردن، مخاط بینی را در دستمال تخلیه کند و داخل سطل بیندازد.

این روش به کودک یک جایگزین مشخص و در دسترس می‌دهد. وقتی کودک بداند دقیقاً چه رفتاری باید انجام دهد (استفاده از دستمال) و ابزار آن همیشه جلوی چشمش باشد، احتمال تکرار رفتار اشتباه (خوردن مخاط یا انگشت کردن در بینی) کاهش پیدا می‌کند.

11_ حس ناخوشایند ایجاد کنید

این روش بر اساس ایجاد یک تداخل حسی موقت و بی‌خطر کار می‌کند، بدون اینکه تنبیه یا تحقیری در کار باشد.

یک ماده خوراکی با طعم قوی اما بی‌خطر و موقت را انتخاب کنید. بهترین گزینه، سرکه سیب رقیق‌شده با آب (یک قاشق چای‌خوری سرکه در یک لیوان آب) یا آب‌لیموی رقیق است. قبل از فعالیت‌هایی که کودک معمولاً در آن‌ها دست به این کار می‌زند (مثل تماشای تلویزیون)، انگشت‌های او را به آرامی با این محلول خیس کنید. وقتی کودک به‌صورت ناخودآگاه دستش را به‌سمت بینی می‌برد، طعم ناخوشایند (نه تلخ یا آزاردهنده) را تجربه می‌کند و و کم‌کم این عادت را با یک حس منفی پیوند می‌زند.

نکته: حتماً از مواد خوراکی و بی‌خطر استفاده کنید و این کار را فقط برای مدت کوتاه (مثلاً یک هفته) انجام دهید تا کودک به طعم عادت نکند. هدف ایجاد شرطی‌سازی ساده است، نه تنبیه.

12_ از پزشک متخصص کودکان کمک بگیرید

اگر کودک شما به طور مکرر انگشت در بینی خود می‌کند و این کار باعث خون‌ریزی‌ می‌شود، بهتر است با یک متخصص کودکان مشورت کنید. دست کردن توی بینی در کودکان می‌تواند نشان‌دهنده یک اختلال اضطرابی در آن‌ها باشد که نیازمند درمان پزشکی است.

در پایان، از شما دعوت می‌کنیم که به مقالات «ارتباط موثر با کودک» و «اصول تربیت فرزند» را بخوانید و از نکات آن‌ها برای تربیت اصولی فرزندان‌تان کمک بگیرید.

کلام آخر

علت خوردن بینی توسط کودکان یا انگشت کردن در بینی توسط آن‌ها هر چه که باشد، یکی از ناراحتی‌های والدین است که باعث شرم آن‌ها می‌شود. پیدا کردن علت این رفتار کمک بسیاری در کاهش و ترک آن خواهد داشت. والدین باید فرزند خود را زیر نظر بگیرند تا دلیل انگشت کردن در بینی را پیدا کنند. سپس، در صورت نیاز از درمان‌های پزشکی مانند مرطوب کردن بینی و درمان آلرژی یا درمان‌های رفتاری مانند پرت کردن حواس و دادن پاداش کمک بگیرند. هر چه کودک بزرگ‌تر شود، از دست‌های خود برای انجام کارهای مختلف استفاده می‌کند و این کار را کم‌تر انجام می‌دهد.

 

منابع:

• whattoexpect.com
• happiestbaby.com