علت پرتاب اشیا هنگام عصبانیت کودک چیست؟ پرت کردن اشیا توسط کودک رفتاری است که اغلب والدین با آن مواجه میشوند و ممکن است آن را بهعنوان یک چالش یا حتی نشانهای از خشم کودک تلقی کنند. اما روانشناسان و متخصصان رشد کودک معتقدند که این رفتار بیشتر از آنکه نشانهای از نافرمانی یا عصبانیت باشد، بازتابی از کنجکاوی طبیعی و فرایند یادگیری کودک است. (منبع)
این رفتار، بهویژه در سالهای ابتدایی زندگی، بخشی از رشد طبیعی کودک محسوب میشود اما اگر این عمل به یک عادت مخرب یا وسیلهای برای ابراز خشم تبدیل شود، میتواند چالشی برای والدین باشد. پرت کردن اشیا توسط کودک چه دلایلی میتواند داشته باشد و چه راهکارهایی برای آن وجود دارد؟ در ادامه به جواب این سوالها پرداختهایم.
چرا کودک اشیا را پرت میکند؟
علت پرت كردن اشيا توسط كودك چیست؟ پرت کردن اشیا توسط کودک از رفتارهایی است که اغلب در کودکان خردسال دیده میشود. این رفتار میتواند والدین را گیج یا حتی ناامید کند، اما پشت آن دلایل روانشناختی و رشدی مهمی نهفته است. در ادامه به چند دلیل اصلی این رفتار میپردازیم:
نکته: بعد از مشاهده این ویدیو، ویدیو درمان لجبازی کودک که کمی پایینتر قرار گرفته مشاهده کنید.
1_ کشف دنیای اطراف
یک علت پرت كردن اشيا توسط كودك میتواند کشف دنیای اطراف باشد. در واقع، پرت کردن اشیا توسط کودک بخشی از فرایند یادگیری آنها است. کودکان از طریق آزمایش، مثل پرت کردن اشیا، درباره ویژگیهای اشیاء، صداها، وزن و حرکت آنها اطلاعات کسب میکنند. این رفتار به آنها کمک میکند مفاهیمی چون جاذبه و تأثیر اشیا بر محیط را کشف کنند.
راستی، ما یک مقاله با عنوان «کنجکاوی کودکان» هم داریم که پیشنهاد میدهیم این مقاله را هم بخوانید.
2_ تجربه الگوهای حرکتی (طرح حرکتی)
Throwing objects helps little ones practice both fine and gross motor skills.
Throwing objects builds hand-eye coordination, muscle strength, motor coordination and motor planning.
پرتکردن اشیاء به کودکان خردسال کمک میکند تا هم مهارتهای حرکتی ظریف و هم مهارتهای حرکتی درشت خود را تمرین کنند.
پرتکردن اشیاء باعث تقویت هماهنگی چشم و دست، قدرت عضلانی، هماهنگی حرکتی و برنامهریزی حرکتی میشود. The Bump
در واقع، برخی کودکان به دلیل نیاز ذاتی به حرکت و کشف روابط فضایی و فیزیکی، اشیا را پرت میکنند. این رفتار بخشی از «طرحهای حرکتی» است که به کودکان کمک میکند مهارتهای جسمی و ذهنی خود را توسعه دهند.
برای آشنایی بیشتر با مباحثی مثل بهترین آب میوه برای کودکان و فواید امگا 3 برای کودکان میتوانید به همین مقالات مراجعه کنید.
3_ ابراز هیجان و احساسات
کودکان ممکن است برای بیان احساساتی مانند خشم، ناامیدی یا حتی شادی، اشیا را پرت کنند. این رفتار راهی برای بیان عواطف است، بهویژه وقتی هنوز توانایی بیان کلامی کامل ندارند.
گاهی ابراز احساسات کودک به قدری زیاد میشود که شما را به اوج عصبانیت میرساند. در اینجا پیشنهاد میدهیم که از راهکارهای مقاله «با بچه نافرمان چه کنیم؟» استفاده کنید.
4_ جلب توجه
یک علت پرتاب اشیا هنگام عصبانیت کودک میتواند جلب توجه بلشذ. اگر پرت کردن اشیا توسط کودک باعث جلب توجه والدین میشود، ممکن است این رفتار را تکرار کنند. این مسئله بهویژه زمانی اتفاق میافتد که کودک به دنبال توجه فوری باشد، حتی اگر این توجه به صورت منفی باشد.
در ادامه، مطالعه مقالات روبرو میتوانند به افزایش درک شما از موضوعاتِ علت شیر نخوردن نوزاد و انگشت در بینی کردن در کودکان کمک کنند.
5_ علاقه به صداها و تأثیرات بصری
کودکان اغلب از صدای اشیای مختلف هنگام برخورد با زمین یا سایر سطوح لذت میبرند. صدای متفاوت هر شیء یا دیدن پرتاب و سقوط آن میتواند برای آنها جذاب باشد.
6_ عدم درک کاربرد اشیاء
علت دیگر پرتاب اشیا هنگام عصبانیت کودک عدم درک کاربرد اشیا است. در واقع، کودکان در سنین پایین هنوز درک درستی از استفاده صحیح اشیاء ندارند. به همین دلیل، ممکن است چیزی را که باید نگه دارند، پرت کنند، به این امید که واکنشی مشابه توپ داشته باشد.
بیشتر بخوانید:
قبل از مطالعه ادامه مقاله بد نیست نگاهی به مقاله جامع تربیت فرزند داشته باشید.
راهکارهای جلوگیری از پرت کردن اشیا توسط کودکان
با شناخت علت پرت كردن اشيا توسط كودك، اکنون باید راهکارهای جلوگیری از این کار او را بدانید. برای اصلاح رفتار پرت کردن اشیا توسط کودک، ارائه راهکارهایی که هم بر رفتار کودک تأثیر مثبت داشته باشد و هم به والدین در مدیریت این رفتار کمک کند، ضروری است. این راهکارها باید بر پایه اصول روانشناسی کودک باشند تا اثربخشی بیشتری داشته باشند. در ادامه، چند راهکار کاربردی را به شما ارائه میکنیم:
1_ آموزش با استفاده از جایگزینهای مثبت
یکی از بهترین راهها برای اصلاح رفتار پرت کردن اشیا در کودکان، ارائه گزینههای جایگزین است که به او کمک کند احساساتش را به شیوهای مناسبتر بیان کند. این کار به معنای آموزش مهارتهایی است که کودک بتواند در موقعیتهای مختلف از آنها استفاده کند.
برای مثال، اگر کودک عصبانی است، به او یاد دهید که احساس خود را با کلماتی مانند “من ناراحتم” یا “من از این وضعیت خوشم نمیآید” بیان کند. استفاده از روشهای بازیمحور، مانند نقشآفرینی یا تمرین موقعیتهای فرضی، میتواند به کودک کمک کند این مهارت را در محیطی امن تمرین کند. علاوه بر این، والدین میتوانند با الگوبرداری از رفتارهای آرام و استفاده از کلمات مناسب، به کودک نشان دهند که چگونه احساسات خود را بدون رفتارهای خشونتآمیز ابراز کند.
صوت روانشناسی: تنبیه بچه حرف گوش نکن
سخنران: درنا شریفی، روانشناس کودک
لازم است اضافه کنیم که منابع روبرو اطلاعات جامعتری دربارهی موضوعاتی مثل کم حرفی کودکان و فن بیان کودکان ارائه میدهند.
2_ ایجاد محیط ایمن
یکی از گامهای اساسی در مدیریت رفتار پرتاب اشیا هنگام عصبانیت کودک، فراهم کردن محیطی ایمن است که خطرات را به حداقل میرساند و امکان تخلیه انرژی به شکلی مناسب را فراهم میکند. اشیایی که ممکن است باعث آسیب به خود کودک یا دیگران شوند، مانند ظروف شیشهای، وسایل تیز یا سنگین را از دسترس او دور کنید. در عوض، وسایلی که برای بازی و پرتاب مناسب هستند، مانند توپهای نرم یا بلوکهای فومی، در اختیار کودک قرار دهید تا انرژی خود را به شکل سالمی تخلیه کند.
همچنین، اختصاص فضایی خاص برای بازی و فعالیت بدنی، به کودک کمک میکند تا مرزهای رفتاری خود را بهتر بشناسد و محیط را بهعنوان مکانی امن برای ابراز احساسات و تخلیه هیجانات درک کند. ایجاد چنین محیطی یکی از مهمترین وظایف مادر در فرزند پروری است که باعث میشود که کودک به تدریج رفتارهای ایمنتر و هدفمندتری را جایگزین رفتارهای ناخواسته کند.
3_ تقویت رفتارهای مثبت
تشویق رفتارهای مثبت یکی از بهترین روشها برای کاهش رفتارهای نادرستی همچون پرت کردن اشیا توسط کودک است، زیرا کودکان به توجه مثبت علاقه دارند. هر بار که کودک بهجای رفتار نامطلوب، از کلمات یا روش مناسبی برای بیان احساسات خود استفاده کرد، او را با تشویق کلامی یا پاداشهای کوچک مانند برچسب، داستان اضافه یا زمان بیشتر برای بازی ترغیب کنید. این تشویق باید بلافاصله پس از رفتار مثبت انجام شود تا کودک ارتباطی روشن بین رفتار خوب و دریافت پاداش برقرار کند. چنین رویکردی اعتمادبهنفس کودک را تقویت کرده و رفتارهای مثبت را پایدار میکند.
شما میتوانید از مقاله «جملات معجزه گر تربیت کودک» نیز برای تشویق کودک به رفتارهای مثبت استفاده کنید.
4_ نادیده گرفتن رفتارهای خفیف و غیرخطرناک
برخی رفتارهای کودکان، مانند پرتاب اشیای سبک یا بیضرر، ممکن است تنها به دلیل جلب توجه رخ دهند. در این موارد، نادیده گرفتن این رفتار میتواند پیام روشنی به کودک بدهد که چنین کارهایی راه مؤثری برای دریافت توجه نیست. مهم است که والدین آرامش خود را حفظ کنند و با بیتوجهی عمدی به رفتار، به کودک نشان دهند که این روش برای ارتباط برقرار کردن نتیجهای نخواهد داشت. با این حال، همزمان باید رفتارهای مثبت کودک را تقویت کنید تا جایگزین مناسبی برای جلب توجه به او ارائه دهید.
راستی، ما یک مقاله با عنوان «برخورد با بچه هایی که خیلی اذیت می کنند» داریم که میتوانید این مقاله را هم برای برخورد مناسب با فرزندتان بخوانید.
5_ مدیریت احساسات کودک
برای کمک به کودک در شناسایی و مدیریت احساسات خود، از روشهای آرامسازی مانند نفس عمیق کشیدن یا استفاده از یک گوشه آرامش استفاده کنید. در این مکان، کودک میتواند بدون حواسپرتیهای محیطی به احساساتش فکر کند و آرام شود. آموزش این مهارتها به کودک کمک میکند تا در موقعیتهای استرسزا بهتر عمل کند و احساسات خود را به شیوهای سالم و سازنده مدیریت نماید.
بیشتر بخوانید:
6_ ایجاد ساختار و روال منظم
برای جلوگیری از پرتاب اشیا هنگام عصبانیت کودک برنامهریزی داشته باشید. برنامهریزی منظم برای فعالیتها و زمان بازی کودک به او احساس امنیت میدهد و میتواند از بروز رفتارهای نامطلوب جلوگیری کند. وقتی کودکان در یک محیط با روال ثابت زندگی میکنند، کمتر احتمال دارد که رفتارهای پرخاشگرانه یا بیقراری از خود نشان دهند. داشتن زمان مشخص برای بازی، خواب و فعالیتهای روزانه، به کودک کمک میکند تا درک بهتری از انتظارات و مرزهای خود پیدا کند. این ساختار باعث ایجاد ثبات احساسی و روانی در کودک میشود.
7_ تنظیم انتظارات واضح
به طور واضح و با آرامش به کودک توضیح دهید که چه رفتاری مورد انتظار است و چرا. برای مثال، بگویید: «ما اشیا را پرتاب نمیکنیم، چون ممکن است کسی آسیب ببیند». این روش به کودک کمک میکند تا دلیل رفتارهای مورد انتظار را درک کند و ارتباط بین رفتار و عواقب آن را بفهمد. داشتن انتظارات واضح، احساس امنیت و اعتماد به نفس را در کودک تقویت میکند و موجب ایجاد رفتارهای مثبت میشود.
شما میتوانید انتظارات خود را در قالب قوانین در خانه وضع کنید. راستی، ما یک مقاله با عنوان «لیست قوانین خانه» داریم که پیشنهاد میدهیم آن را بخوانید.
8_ استفاده از بازیهای جایگزین
اگر متوجه شدید پرت کردن یکی از کارهای موردعلاقه کودک است، تلاش کنید تا آن را در قالب بازیهای جایگزین بگنجانید. البته باید دقت کنید که کودک متوجه شود پرت کردن فقط مخصوص یک بازی خاص مثل بسکتبال است. رفتار پرت کردن را شکل دهید و در قالب رفتار مناسب قرار دهید.
در ضمن اگر تمایل به یادگیری عمیقتری دربارهی موضوعاتی مثل علت ناله كردن کودک در خواب و مواد غذایی آهن دار برای کودکان دارید، پیشنهاد میکنیم این مقالات را بخوانید.
9_ زمان مناسب برای گفتگو
برای جلوگیری از پرتاب اشیا هنگام عصبانیت کودک، باید با او گفتگو کنید. پس از اینکه کودک آرام شد، زمان مناسبی برای صحبت کردن با او درباره رفتارهایش فراهم میشود.
از او بپرسید که چرا شیء را پرتاب کرده و احساسات یا نیازهایش چه بوده است. سپس با او درباره گزینههای بهتر صحبت کنید، مانند استفاده از کلمات برای بیان احساساتش. این گفتگو به کودک کمک میکند تا مسئولیت رفتار خود را بپذیرد و روشهای مناسبتری برای ابراز خود یاد بگیرد.
برای گفتگوی سودمند با کودک پیشنهاد میدهیم که از راهکارهای مقاله «ارتباط موثر با کودک» کمک بگیرید.
10_ کمک گرفتن از متخصصان در صورت نیاز
اگر رفتار پرت کردن اشیا در کودکان ادامه یافت و با روشهای مختلف اصلاح نشد، مشاوره با یک روانشناس کودک میتواند مفید باشد. گاهی اوقات این رفتارها ممکن است ریشه در مشکلات عمیقتری داشته باشند که نیازمند بررسی و درمان تخصصی هستند. یک متخصص میتواند به شناسایی علل اصلی و ارائه راهکارهای مناسب برای مدیریت بهتر رفتار کودک کمک کند. این اقدام میتواند به پیشگیری از مشکلات رفتاری طولانیمدت و بهبود وضعیت کودک کمک کند.
این راهکارها میتوانند به والدین در ایجاد محیطی آرامتر و به کودکان در یادگیری رفتارهای مناسبتر کمک کنند.
10_ استفاده از بازی پرت کردن هدفدار
کودکان معمولا اشیا را پرتاب میکنند، چون با این کار حس قدرت و تاثیر بر محیط را میگیرند. شما میتوانید پرتاب کردن را برای کودکان جهتدار کنید تا از این کار تمرینی برای افزایش دقت و کنترل آنها بسازید.
برای استفاده از این تکنیک، چند وسیله نرم و مناسب مثل توپ یا جوراب تاخورده را به کودک دهید و یک سبد هم کمی دورتر از او بگذارید. حالا از کودک بخواهید که این وسیله را داخل سبد پرتاب کند.
شما میتوانید هر روز این بازی را با کودک انجام دهید. با انجام این کار، انرژی اضافه کودک تخلیه میشود، او یاد میگیرد که بدون دلیل وسایل را پرت نکند و قبل از هر کاری، فکر کند.
11_ استفاده از بازی رنگِ احساسات
ضاز آنجا که شاید کودکان بهدلیل ناتوانی در بیان احساسات وسایل را پرت کنند، پیشنهاد میدهیم از بازی رنگِ احساسات استفاده کنید. در واقع، شاید آنها در اینکه بگویند «ناراحتم» یا «عصبی هستم» مشکل داشته باشند، برای همین این بازی به آنها برای بیان احساساتشان کمک زیادی میکند.
برای این بازی 3 کارت با رنگهای سبز، قرمز و زرد در نظر بگیرید و این کارتها را به کودک دهید. حالا از او بخواهید هر بار که احساسی داشت و نتوانست آن را بیان کند، بهجای پرت کردن اشیا یا پرخاش، کارتها را نشان دهد؛ مثلاً هنگام خشم کارت قرمز، هنگام عصبانیت کارت زرد و هنگام خوشحالی کارت سبز را بالا ببرد.
این بازی بهمرور به کودک یاد میدهد که بهجای رفتارهای ناگهانی، در موقعیتهای مختلف از فکرش استفاده کند.
راستی، ما در این زمینه یک مقاله با عنوان «هوش هیجانی در کودکان» داریم که پیشنهاد میدهیم آن را مطالعه کنید.
راهکارهای جلوگیری از پرتاب اشیا هنگام عصبانیت کودک
با آگاهی از علت پرت كردن اشيا توسط كودك، از این راهکارها میتوانید برای جلوگیری از پرتاب اشیا هنگام عصبانیت کودک استفاده کنید:
- موقعیتهای محرک را که باعث عصبانیت کودک میشوند، پیشبینی کنید و جلوی آنها را بگیرید.
- پیامدهای انجام این کار را به کودک بگویید؛ مثلاً اگر اسباببازیاش را پرت کند، تا چند مدت از بازی کردن با آن محروم میشود.
- در لحظات حساس که احساس میکنید کودک قرار است عصبی شود، اشیا قابلپرتاب را از او دور کنید و فاصله مناسبی هم نسبت به او داشته باشید.
- قبل از اوج گرفتن کودک، با نشانههای غیرکلامی آرامساز (مثل لمس ملایم شانه)، جلوی این رفتار اشتباه او را بگیرید.
- در بازیهای روزمره، تکنیکهای کنترل عصبانیت (مثل شمارش تا عدد ۵ قبل از هر اقدامی) را به کودک آموزش دهید.
سوالات متداول
علت پرت کردن اشیا توسط کودک سه ساله چیست؟
کودکان سه ساله معمولاً بهدلیل جلب توجه یا ناتوانی در بیان احساسات، واکنشهایی مثل پرت کردن اشیا از خود نشان میدهند. راستی، ما یک مقاله با عنوان «تربیت کودک سه ساله» هم داریم که میتوانید برای تربیت اصولی فرزند خود، این مقاله را بخوانید.
اصلیترین دلیل پرتاب اشیا توسط کودکان در چیست؟
مهمترین علت پرت کردن اشیا توسط کودکان را میتوان تجربه کردن و آزمون علت و معلول دانست.
کودک از چه سنی شروع به پرتاب جسم میکند؟
معمولاً کودکان از سن ۱۸ ماهگی شروع به پرتاب کردن اشیا میکنند؛ چون در این سن مهارتهای حرکتیشان تقویت میشود و میخواهند رابطه علت و معلول را کشف کنند (اینکه اگر چیزی پرت شود، چه اتفاقی میافتد؟).
راهکار ساده برای پرت نکردن جسم خطرناک برای کودکان چیست؟
بهترین راهکار ساده برای جلوگیری از پرت کردن جسم خطرناک توسط کودکان، دور کردن این اجسام از دسترس آنها است.
کلام آخر
به پایان مقاله «پرتاب اشیا هنگام عصبانیت کودک» رسیدیم. پرتاب اشیا توسط کودک معمولاً رفتاری طبیعی در دوران رشد است، اما اگر به طور مداوم و بدون کنترل انجام شود، میتواند به رفتارهای نامطلوب تبدیل شود. برای مدیریت این رفتار، باید از روشهای مختلفی استفاده کرد. آموزش جایگزینهای مثبت، ایجاد محیط ایمن، تقویت رفتارهای مثبت، و تنظیم انتظارات واضح از جمله روشهایی هستند که میتوانند در کاهش این رفتار موثر باشند. در مواردی که رفتارهای پرت کردن اشیا توسط کودک اصلاح نشود، مشاوره با متخصصان روانشناسی برای شناسایی علل عمیقتر و دریافت راهکارهای تخصصی نیز میتواند در بهبود این رفتار به شما کمک کند.
