آموزش دستشویی رفتن کودک دختر به چه روشهایی قابل انجام است؟ از پوشک گرفتن کودک از مراحل مهم زندگی او محسوب میشود؛ زمانی که نشانههای آمادگی جسمی و ذهنی را در کودک مشاهده کردیم، میتوانیم استارت این پروسه را بزنیم و با یک روش استاندارد و اصولی این آموزش را پیش ببریم.
در ادامه به سن مناسب از پوشک گرفتن، نشانههای آمادگی کودک، مراحل از پوشک گرفتن و سوالهای رایج در این زمینه میپردازیم. با ما همراه باشید.
سن مناسب برای آموزش دستشویی رفتن کودک دختر
چه زمانی میتوانیم استارت از پوشک گرفتن کودک را بزنیم؟!
در سایت healthychildren گفته میشود که: به صورت کلی کودکان تا ۱۸ الی ۲۴ ماهگی علائم کنترل روده و مثانه را نشان میدهند؛ اما ممکن است ایجاد آمادگی لازم برای کودکان مختلف تا دو و نیم الی سه سالگی هم طول بکشد.
در این بین توصیه میکنیم برای افزایش آگاهیتان در مورد آموزش دستشویی رفتن به کودک 2 ساله 3 ساله 4 ساله حتما به همین مقاله مراجعه کنید.
در حقیقت نمیتوانیم نسخهی واحدی برای سن از پوشک گرفتن تمام کودکان بپیچیم؛ همهچیز به نشانهها بستگی دارد! (و البته آمادگیهایی که خودمان از قبل ایجاد کردهایم.) نشانههایی وجود دارند که سرنخهایی برای آماده بودن کودک هستند؛ به عنوان مثال:
- توانایی درک بیشتر: کودک صحبتهای والدین را درک میکند و دستوراتشان را انجام میدهد.
- آگاهی قبل از دفع: فرزندتان قبل از دفع مدفوع یا ادرار، شما را باخبر میکند.
- درک خیس و خشک بودن: نسبت به خیس بودن پوشک واکنش نشان میدهد و میبینید که از کثیف بودن احساس ناخوشایندی دارد.
- درک دستورات: کودک قابلیت درک و اجرای دستورهای ساده مثل «بیا بریم دستشویی.» را دارد.
- افتخار کردن: کودک با انجام یک کار، احساس افتخار میکند.
- تقلید کردن: کودک رفتار دیگران را هنگام دستشویی رفتن تقلید میکند.
- توانایی خشک نگاه داشتن خود: کودک میتواند برای مدتی (حداقل ۲ ساعت) ادرار و مدفوع خود را نگه دارد یا میبینید که بعد از چرتهای بین روز پوشک او خشک است.
- توانایی نشستن: میتواند به راحتی روی حالت چهارزانو بنشیند و بلند شود.
- توانایی اشاره: به سنی رسیده است که بتواند نیاز خود را برای رفتن به دستشویی با کلمه یا ایما و اشاره بیان کند.
- استقلالطلبی: کودک تمایل به انجام برخی کارها بهصورت مستقل دارد. برای آموزش استقلاب به کودک به مقاله «استقلال در کودکان» سری بزنید.
- ثبات: کودک ثبات رفتاری و روحی دارد و استرسی ندارد.
- آگاهی نسبت به توالت: موقع ادرار یا مدفوع کردن به گوشهای از خانه و نقطهی خلوتی میرود. (نشان میدهد که نسبت به خروج ادرار و مدفوع آگاهی پیدا کرده است و ترجیح میدهد به دور از بقیه این کار را انجام دهد.)
با مشاهدهی موارد اینچنینی میتوانیم متوجه شویم که کودک آمادگی جسمی و ذهنی لازم را برای از پوشک گرفته شدن دارد. (در مقالهی «عوارض دیر از پوشک گرفتن کودک»، در مورد آثار منفی به تعویق انداختن زیاد این کار صحبت کردهایم.)
Children might be ready for toilet training if they have dry nappies for 2 or more hours, know about poos and wees, and can pull pants up and down.
ترجمه: کودکان زمانی برای آموزش توالت رفتن آمادهاند که بیش از دو ساعت پوشکشان خشک بماند، فرق ادرار و مدفوع را بدانند و خودشان شلوارشان را بالا و پایین بکشند. Raising Children Network
برای آشنایی بیشتر با مباحثی مثل تاخیر رشد در کودکان و علائم پریودی دختر 11 ساله میتوانید به همین مقالات مراجعه کنید.
مراحل آموزش دستشویی رفتن کودک دختر
اما برای شروع کار از چه مرحلهای آغاز کنیم؟ به صورت تدریجی پیش برویم یا ناگهانی پوشک را کنار بگذاریم؟ در این بخش از مقاله به مراحل آموزش دستشویی رفتن کودک دختر میپردازیم.
1_ ایجاد آمادگی ذهنی برای کودک
شاید این مرحله مهمترین گام در از پوشک گرفتن کودک محسوب شود. کودک به صورت طبیعی میخواهد در جریان اصل ماجرا باشد! فکر کنید تا دیروز هر زمان که اراده میکردید میتوانستید در پوشک ادرار و مدفوع کنید و از یک روز ناگهان به شما بگویند باید در این مکان خاص کارت را انجام دهی! طبیعتاً تا دلیل موضوع را ندانید انگیزهای هم برای همکاری ندارید.
قبل از شروع آموزش لازم است با داستان، نقاشی یا هر روش خلاقانهی دیگری برای کودک توضیح دهیم که موقع دفع ادرار و مدفوع چه اتفاقی میافتد و چرا باید برای این کار به دستشویی برویم. مثلا میتوانیم:
- موقع خوردن میوه برای کودک توضیح دهیم که ما قسمت قابل استفادهی میوه را میخوریم و پوستش را دور میاندازیم؛ بدن هم نیاز دارد قسمتهای غیرقابل استفادهی غذاها را از بدن خارج کند. پس به دستشویی میرویم تا به بدنمان کمک کنیم دورریختنیها را دور بریزد.
- با استفاده از نقاشی اعضای داخلی بدن را رسم کنیم و نشان دهیم غذاها از کدام قسمتهای بدن عبور میکنند تا به نقطهی خروج برسند.
- از کتاب داستانهایی که در این باره نوشته شدهاند استفاده کنیم.
- به کودک نشان دهیم که ما هم برای دفع ادرار و مدفوع به دستشویی میرویم و مثلا پس از پایان کار دستهایمان را با مایع دستشویی هلویی میشوییم.
- از عروسکها استفاده کنیم و به کودک بگوییم که میخواهیم با کمک یکدیگر به عروسک یاد بدهیم در دستشویی کارش را انجام دهد و به این صورت مراحل دستشویی رفتن را به کودک نشان دهیم.
- کلمات مورد نیاز را از مدتی قبل برای کودک تکرار کنیم؛ کلماتی مثل جیش، دستشویی، پیپی یا لگن (اگر قرار است برای شروع آموزش از لگن کمک بگیریم.) تا گوش کودک با این کلمات آشنا شود و معنای هر کدام را بداند.
- از کلمات منفی استفاده نکنیم؛ استفاده از کلماتی مثل بدبو، کثیف، پیف یا عبارتهای اینچنینی به کودک حس ناخوشایندی میدهند و او را میترساند یا انگیزهاش را برای همکاری پایین میآورند.
- هنگامی که علائم دستشویی کردن را در کودک میبینیم با جملاتی به این موضوع اشاره کنیم؛ مثلا: «پیپیها آماده هستن که بیان بیرون.» یا «به نظر میاد زمان جیش کردن رسیده.» تا به مرور کودک خودش بتواند این زمانها را تشخیص دهد.
- از کودک بخواهیم برای تعویض پوشک به ما اطلاع دهد؛ این کار به کودک مسئولیت اطلاعرسانی در این باره را میآموزد.
لازم است اقدامات اینچنینی را از مدتی قبل آغاز کنیم تا ذهن کودک برای دستشویی رفتن آماده شود.
در ضمن اگر تمایل به یادگیری عمیقتری دربارهی موضوعاتی مثل دندان درآوردن نوزاد و مکیدن انگشت دست در کودکان دارید، پیشنهاد میکنیم این مقالات را بخوانید.
2_ حفظ آرامش و خونسردی خود!
گاهی دلیل شکست خوردن یا طولانی شدن پروسهی از پوشک گرفتن کودک، خودمان هستیم! هر زمان که کودک بترسد یا ببیند که اگر ادرار و مدفوع کند با واکنشهای منفی یا سرزنشهای والدین روبهرو میشود، ترس و اضطراب او بالا میرود. در نتیجه لازم است نسبت به ادرار و مدفوع کودک (حتی موقع تعویض پوشک) واکنش منفی نداشته باشیم و به کودک نشان دهیم که اشکالی ندارد اگر اشتباه کند.
اگر روی کثیف شدن منزل بیش از حد حساس هستیم، مهم است که از مدتی قبل روی حفظ خونسری و مدیریت خشم خود کار کنیم و به عنوان والد آمادگی ذهنی و روانی خودمان را بالا ببریم تا کودک در آرامش بیشتری این آموزش را از سر بگذراند.
برای حفظ آرامش خود در برابر کودک، به مقاله «کنترل خشم در برابر کودک» هم سری بزنید.
3_ آماده کردن محیط منزل
در قدم سوم برای آموزش دستشویی رفتن کودک دختر لازم است از قبل محیط منزل را برای مشکلات احتمالی آماده کنیم. به عنوان مثال:
- روی مبلها کاور پلاستیکی بکشیم.
- فرشهایی که بیشتر احتمال کثیف شدن دارند را در صورت امکان جمع کنیم.
- یا روی آنها روفرشیهای مخصوص بیندازیم. (روفرشیهایی که یک لایهی پلاستیکی دارند و از نفوذ مایعات به فرش جلوگیری میکنند.)
- وسایلی که قابلیت شستشو ندارند را به صورت موقتی جمع کنیم. (مثلا صندلی، تشکچه یا هر وسیلهی دیگری که در صورت کثیف شدن قابل شستشو نیست.)
با رعایت نکات اینچنینی، نگرانیهای خودمان را هم کاهش میدهیم و میتوانیم در آرامش بیشتری دستشویی رفتن را به کودک بیاموزیم.
مقالات روبرو میتوانند به افزایش درک شما از موضوعاتِ بهترین ساعت خواب برای رشد قد و خواب نوزاد نارس کمک کنند.
4_ جذابتر کردن محیط سرویس بهداشتی
یکی از چالشهای موجود میتواند این باشد که کودک از محیط دستشویی بترسد؛ برای رفع این مشکل لازم است از روشهای خلاقانه برای جذابتر کردن محیط سرویس بهداشتی استفاده کنیم. به عنوان مثال:
- به دیوار دستشویی برچسب یا کاغذهای آموزشی جذاب بچسبانیم. (کاغذهایی که عکس کودکان دیگر را در حال استفاده از توالت نشان میدهند.)
- یکی از اسباببازیهای کودک را در گوشهای از سرویس پنهان کنیم و او را تشویق کنیم که پس از پایان کار مثل یک کارآگاه به جستجوی اسباببازی بپردازد. (ترکیب کردن این آموزش با بازی، میزان انگیزه و همکاری کودک را بالا میبرد.)
- در مورد رایحهی مایع دستشویی یا میوهای که روی ظرف مایع چاپ شده با کودک صحبت کنیم یا موقع خرید مایع دستشویی از او بخواهیم رنگ یا میوهی مورد علاقهاش را انتخاب کند.
- باهم به خرید دمپایی برویم و دمپاییهای جذاب بخریم.
- قبل از رفتن به دستشویی با همکاری سایر اعضای خانواده یک قطاربازی به راه بیندازیم، جلوی ایستگاههای مختلف توقف کنیم و یکی از ایستگاهها را سرویس بهداشتی در نظر بگیریم تا کودک همکاری بیشتری برای رفتن به دستشویی داشته باشد.
روشهای بسیار زیادی برای این کار وجود دارد؛ از خلاقیت خودتان و علائق فرزندتان برای جذابتر کردن آموزش کمک بگیرید. (در مقالهی «آموزش دستشویی رفتن کودک پسر» به اهمیت جذابتر کردن پروسهی آموزش پرداختهایم.)
5_ از پوشک گرفتن کودک
بسیار خوب! و اما رسیدیم به اصل ماجرا! چگونه پوشک را از کودک بگیریم؟ طی یک مرحله این کار را انجام دهیم؟ یا به صورت تدریجی؟ کدام روش اصولیتر است؟
باز گذاشتن تدریجی کودک میتواند روش مناسبتری باشد و به مرور او را برای بازههای زمانی طولانیتر آماده کند. پس بهتر است:
- برای شروع از بازههای زمانی کوتاهتر مثلا ۲ الی ۳ ساعت آغاز کنیم.
- هر روز رأس ساعت مشخصی پوشک کودک را باز کنیم و در بازههای زمانی معین، مثلا ۱۵ دقیقه، به کودک یادآوری کنیم که اگر احساس میکند دستشویی دارد به ما اطلاع دهد.
- در ابتدای کار مسئولیت یادآوری این موضوع با ماست؛ بنابراین اگر کودک سرگرم بازی است، پس از گذشت بازههای زمانی مشخص (که انتظار داریم کودک ادرار یا مدفوع داشته باشد.) با یک جملهی خبری او را به سمت سرویس بهداشتی میبریم؛ مثلا «موقع رفتن به دستشوییه.»
- اگر تا یک هفته مرحلهی اول به صورت موفقیتآمیز انجام شد، مدت زمان باز بودن کودک را افزایش میدهیم و به همین صورت با گذشت یک هفته از مرحلهی بعدی، بازهی زمانی طولانیتری در نظر میگیریم تا کم کم کودک بتواند از صبح تا شب بدون پوشک باشد.
- میتوانیم از شورتهای مخصوص استفاده کنیم؛ این شورتها قابلیت جذب دارند و از کثیف شدن زمین جلوگیری میکنند.
- استفاده از لگنهای مخصوص هم برای شروع گزینهی مناسبی است؛ زیرا کودک بدون ترس از محیط سرویس بهداشتی یا چاه توالت میتواند روی کنترل ادرار و مدفوع تمرکز کند و سپس در مراحل بعدی دستشویی کردن در سرویس بهداشتی را یاد بگیرد.
- لازم است بازههای زمانیای که کودک ادرار و مدفوع میکند را زیر نظر بگیریم؛ به مرور متوجه میشویم که مثلا کودک بعد از عصرانه به دستشویی نیاز پیدا میکند یا به طور معمول پس از گذشت چند دقیقه ادرار و مدفوع دارد.
اگر کودک توانست از صبح تا شب ادرار و مدفوع خود را به خوبی کنترل کند و این کار را در لگن یا سرویس بهداشتی انجام دهد، در گام بعدی پوشک را در طول شب هم حذف میکنیم.
لازم است اضافه کنیم که منابع روبرو اطلاعات جامعتری دربارهی موضوعاتی مثل نعوظ در کودکان و بی اختیاری ادرار در کودکان ارائه میدهند.
- تا زمانی که کودک نتوانسته از صبح تا شب بدون پوشک باشد، همچنان او را شبها پوشک میکنیم.
- هنگامی که حداقل به مدت یک هفته کودک توانست از شب تا صبح پوشک خود را خشک نگه دارد، میتوانیم پوشک او را برای طول شب هم حذف کنیم.
- یکی دیگر از نشانههایی که آمادگی کودک را برای حذف پوشک در طول شب نشان میدهد، این است که خودش حس خوبی به پوشک شدن نداشته باشد و بخواهد آن را در بیاورد.
- اگر کودک شبها رأس ساعت مشخصی به سرویس بهداشتی نیاز دارد یا میدانیم که حداقل یک بار طول شب نیاز دارد به دستشویی برود، لازم است او را بیدار کنیم و به سرویس بهداشتی ببریم.
- در طول شب میتوانیم از پوشکهای شرتی استفاده کنیم که قابلیت جذب دارند.
- یا روی تشک کودک یک زیرانداز مناسب (با لایهی پلاستیکی) پهن کنیم که از مشکلات احتمالی جلوگیری شود.
- از بعد از ظهر به بعد، مایعات کمتری به کودک بدهیم تا احتمال ادرار کردن در طول شب کاهش یابد.
- ممکن است تا ۳ سالگی طول بکشد که کودک آمادگی کنترل مثانه را در طول شب هم پیدا کند و این موضوع به معنی شبادراری نیست؛ زمانی میتوان گفت کودک مشکل شب ادراری دارد که ۵ الی ۶ سال داشته باشد.
به عنوان نکتهی پایانی لازم است در نظر داشته باشیم که شرایط روحی و روانی کودک تأثیر زیادی در کنترل ادرار در طول شب دارد؛ اگر کودک سطح استرس بالایی داشته باشد، احتمال شبادراری افزایش پیدا میکند. (در مقالهی «از پوشک گرفتن کودک» به طور مفصلتر در مورد مراحل از پوشک گرفتن صحبت کردهایم.)
نکات تکمیلی برای آموزش دستشویی رفتن کودک دختر
علاوه بر مراحلی که در بخش قبل گفته شد، نکاتی تکمیلی هم وجود دارند که به طی کردن بهتر این پروسه کمک میکنند. گاهی موفقیتآمیز نبودن از پوشک گرفتن کودک به موارد زیر مربوط میشود:
1_ در نظر گرفتن زمان مناسب اهمیت زیادی دارد
از پوشک گرفتن کودک یکی از مراحل مهم در زندگی او محسوب میشود و یادگیری روش جدید برای ادرار و مدفوع کردن برای کودک دشوار است؛ در نتیجه وجود تغییرات دیگر به صورت همزمان، این کار را برای او سختتر میکند. اگر به تازگی کودک را از شیر گرفتهایم، اگر محل زندگیمان را تغییر دادهایم، خودمان شرایط روحی و ذهنی مساعدی نداریم، مسافرت یا برنامهی خاصی پیش رو داریم یا شرایط داخلی خانه آرام و باثبات نیست، لازم است از پوشک گرفتن کودک را به تعویق بیندازیم.
2_ وجود یک ارتباط باکیفیت بین والد و فرزند ضروری است
اگر رابطهی سالم و باکیفیتی با فرزندمان نداریم، ممکن است در این پروسه با چالشهای بیشتری روبهرو شویم؛ به عنوان مثال اگر نمیتوانیم خشممان را مدیریت کنیم و در زمینههای مختلف، کودک را زیاد سرزنش میکنیم، با او زمان باکیفیتی صرف نمیکنیم و فرزندمان از ما حرفشنوی پایینی دارد، لازم است در ابتدا این مشکلات را برطرف کنیم.
البته این موضوع خاصِ از پوشک گرفتن نیست و به صورت کلی مشکلات اینچنینی باید بررسی و برطرف شوند.
برای ارتباط بهتر با فرزندتان، پیشنهاد میدهیم که به مقاله «ارتباط صحیح با کودک» هم سری بزنید.
3_ شاید نیاز باشد برای مدتی پروسه را متوقف کنیم!
برای ایجاد عادات جدید، مداومت و صبوری اهمیت زیادی دارد؛ اما به همان اندازه که جدی بودن، منظم بودن و ایجاد روتین برای از پوشک گرفتن کودک مهم است، قطع کردنِ به جای این پروسه هم اهمیت دارد. اگر کودک توانایی خشک ماندن را ندارد، مقاومت زیادی به خرج میدهد، لجبازی میکند یا ترس زیادی دارد، شاید نیاز باشد برای مدتی کار را متوقف کنیم و به شناسایی دلایل بپردازیم.
حتما دلایلی وجود دارند که آموزش دستشویی رفتن کودک دختر موفقیتآمیز پیش نمیرود؛ شاید کودک آمادگی جسمی و ذهنی ندارد، استرس بالایی دارد یا از چیزی ترسیده است. (مطالعهی مقالات «لجبازی کودک برای دستشویی رفتن» و «علت مقاومت کودک برای دستشویی رفتن» میتواند کمککننده باشد.)
4_ احساسات کودک را به رسمیت بشناسیم
در این پروسه ممکن است کودک از چاه توالت یا محیط سرویس بهداشتی بترسد یا نگران باشد که نتواند از عهدهی کنترل ادرار و مدفوع بر بیاید؛ لازم است موضوع را از دریچهی نگاه کودک ببینیم، احساسات او را به رسمیت بشناسیم و همدلی کنیم.
5_ از تکنیک تشویق بعد از دستشویی استفاده کنیم
یکی از بهترین تکنیکها برای آموزش دستشویی رفتن کودک دختر تشویق کردن او برای دستشویی رفتن است؛ مثلاً به او بگوییم که بعد از دستشویی رفتن، برایش قصه جدیدی میخوانیم. ما میتوانیم قصههای مرتبطی را برای او بگوییم که قهرمان داستان میتواند دستشویی برود.
بغل کردن، دادن خوراکیهای موردعلاقه یا حتی رفتن به پارک یا جاهای تفریحی هم میتوانند بخشی از تشویقهای ما برای آموزش دستشویی کردن دختر باشند.
یک ایده جذاب در این زمینه این است که هر بار که فرزندتان به تنهایی به دستشویی رفت یا حتی دستشوییاش را گفت، برایش یک ستاره در نظر بگیرید. حالا زمانی که ستارهها به تعداد مناسبی رسیدند، برایش یک هدیه بخرید.
6_ حس مسئولیتپذیری را به کودک منتقل کنیم
کودکان دوست دارند که استقلال داشته باشند و مسئولیت کارهایی را بر عهده بگیرند. اگر به طور مداوم خودمان زمان رفتن به سرویس بهداشتی را یادآوری کنیم و به او این پیام را برسانیم که «من مسئول یادآوری هستم.»، ممکن است کودک مسئولیت اطلاعرسانی را بر عهده نگیرد.
در مقابل میتوانیم به کودک حس توانمندی را منتقل کنیم، به او بگوییم که لازم است مسئولیت اطلاع دادن به ما را بر عهده بگیرد و میدانیم که میتواند از عهدهی این کار بر بیاید. (و البته در صورتی که اشتباهی رخ داد و جایی کثیف شد، او را سرزنش نکنیم تا بداند که میتواند دفعهی بعد بهتر عمل کند.)
در مقالهی «آموزش مسئولیت پذیری به کودکان» به نکات تکمیلی دیگری پرداختهایم.
7_ آب و غذای زیاد در ابتدای صبح به کودک دهیم
برای اینکه احساس نیاز به دستشویی رفتن را در فرزندمان تقویت کنیم، میتوانیم ابتدای صبح به او مایعات و غذای زیادی دهیم (البته نه بیشتر از حد نیاز کودک)! این کار کمک میکند تا کودک با حس نیاز بهدستشویی آشنا شود.
حالا باید به او علائم نیاز به دستشویی را هم آموزش دهید؛ مثلاً وقتی این احساس بهسراغش آمد، سریعاً بهسمت درب دستشویی برود و شما را صدا کند.
از آنجا که از طریق این تکنیک کودک مایعات زیادی مینوشد، بنابراین، باید کاملاً مراقب او باشید؛ چون کوچکترین غفلت میتواند باعث کثیف شدن بدن کودک و لباسهای او شود. شما میتوانید هر یک ساعت یک بار از فرزندتان بپرسید که آیا دستشویی دارد یا نه.
اگر هر بار از فرزندتان نه شنیدید، اما بعد متوجه شدید که لباسش کثیف شده است، یعنی کودک هنوز نتوانسته علائم را درک کند؛ بنابراین، باید در روند آموزش همچنان صبور باشید.
نبایدها در آموزش دستشویی رفتن کودک دختر
برخی نبایدها وجود دارند که در آموزش دستشویی رفتن کودک دختر باید به آنها توجه کنیم. این نکات را در این جدول بررسی میکنیم:
| نبایدها | توضیحات | دلیل |
| استفاده از زور و اجبار | هرگز کودک را به زور وادار به دستشویی رفتن نکنید. | ترس کودک از پدر و مادر و تشدید استرس
|
| مقایسه با دیگران | کودک را با خواهر، برادر یا دیگران مقایسه نکنید. | کاهش اعتماد به نفس کودک و مقاومت کردن |
| سرزنش برای حادثه | اگر کودک اشتباهاً در محیط خانه ادرار یا مدفوع کرد، او را سرزنش نکنید. | دشوار شدن فرآیند آموزش و کاهش عزت نفس در کودک |
| همزمانی با اتفاقی مهم | اگر همزمان اتفاقی مهم مثل تولد نوزادی جدید رخ داده است، آموزش را به تعویق بیندازید. | عدم دقت کافی در فرآیند آموزش از طرف والدین و کودک |
| انتظارات غیرواقعی | نباید انتظار داشته باشید که کودک بلافاصله بعد از آموزش به دستشویی برود. | زمان بر بودن فرآیند یادگیری کودکان |
| لباس های نامناسب | لباسهای نامناسب، مثلاً لباسی تنگ یا با دکمههای سخت را تن کودک نکنید. | از بین رفتن تمایل کودک به دستشویی رفتن |
مشکلات رایج در فرآیند آموزش دستشویی رفتن کودک دختر
Common potty training problems include anxiety, refusal to use the potty, and attempts to delay or avoid defecation.
مشکلات رایج آموزش توالت رفتن شامل اضطراب، امتناع از استفاده از توالت و تلاش برای به تأخیر انداختن یا اجتناب از اجابت مزاج است. Parenting Science
در اینجا، بهصورت دقیقتر مشکلاتی را که در فرآیند آموزش دستشویی رفتن کودک دختر بهوجود میآید، بررسی میکنیم:
- ترس و اضطراب: ترس و اضطراب بابت افتادن در توالت، صدای بلند سیفون یا برخی تجربههای ناخوشایند در فرآیند آموزش کودکان اختلال ایجاد میکند.
- مقاومت برای نشستن روی لگن: کودک بهدلیل ناراحتی از جنس لگن یا توالت، راحتی در موقعیت نشستن یا حتی نشستن معمولی روی لگن خودداری میکند و فرآیند آموزش را به تعویق میاندازد.
- امتناع برای استفاده از توالت: کودک تمایلی به استفاده از توالت ندارد و ترجیحش بیشتر پوشک است. این میتواند بهدلیل لجبازی کودک، ترس یا عدم درک نیاز بهدستشویی باشد.
- عدم تمایل به استفاده از توالت عمومی: کودک در توالتهای عمومی احساس راحتی نمیکند یا محیط برای او ناآشنا است.
- بازگشت به پوشک: هر چند کودک در استفاده از دستشویی و لگن تا حدودی به موفقیت رسیده، اما او دوباره بهدلیلی مثلاً استرس یا بیماری، بهصورت خودخواسته یا اجباراً باید دوباره پوشک بپوشد.
- عدم توانایی در کنترل ادرار یا مدفوع: کودک در کنترل ادرار و مدفوع در طول روز یا شب، بهدلایلی مثل مشکلات جسمی یا روانی چالش دارد.
- ترس از ناحیه تناسلی: برخی از کودکان دختر نسبت به ناحیه تناسلی خود ترس دارند. این ترس باعث میشود تا فرآیند آموزش به تعویق بیفتد.
- مشکلات مربوط به شستشو: برخی کودکان دختر ممکن است هنوز کاملاً ندانند چطور ناحیه تناسلی خود را بعد از دستشویی کردن بشویند؛ برای همین، احساس ناراحتی میکنند و در فرآیند آموزش اختلال بهوجود میآید.
چه زمانی به مشاوره تخصصی نیاز داریم؟
اگر در فرآیند آموزش دستشویی رفتن کودک دختر اختلال بهوجود آمد و این اختلال رفع نشد، باید به مشاور متخصص مراجعه کنیم. در اینجا، بهصورت دقیقتر میگوییم که چه زمانی نیاز به مشاوره تخصصی داریم:
- تاخیر در شروع آموزش: کودک بعد از 3 سالگی همچنان در به توالت رفتن مشکل دارد.
- مشکلات رفتاری: کودک نسبت به توالت رفتن ترس، اضطراب و مقاومت شدیدی نشان میدهد و از موضع خود پایین نمیآید.
- مشکلات فیزیکی: کودک زمان توالت رفتن مشکلاتی مثل یبوست، اسهال یا عفونت ادراری را تجربه میکند.
- استفاده نادرست از توالت: کودک با وجود آموزشهای زیاد، هنوز نمیتواند بهخوبی از توالت استفاده کند؛ مثلاً توانایی تمیز کردن خود را ندارد یا دستهایش را بعد از توالت رفتن نمیشوید.
- تکرار ادرار شبانه: کودک بهجای دستشویی رفتن، بارها پیش آمده که شبها ادرار میکند و این مشکل در فرآیند خواب او اختلال ایجاد کرده است.
- عدم توانایی در درک نشانهها: کودک با وجود آموزشهای مختلف، هنوز نمیتواند نشانههای نیاز بهدستشویی را درک کند یا به موقع به والدین اطلاع دهد.
سوالهای رایج در مورد از پوشک گرفتن کودک
ممکن است با تمام نکات بخشهای قبل آشنایی داشته باشید اما باز هم با چالشهایی روبهرو شدهاید که باعث شده است احساس کلافگی کنید. در این بخش به رایجترین سوالها و مشکلات میپردازیم:
1_ وقتی به مهمانی میروم کودک را پوشک کنم؟
به صورت کلی بهتر است مهمانی یا گردش را در این دوران به حداقل برسانیم (به خصوص در اوایل کار)؛ اما به هر حال برای بیرون رفتنهای گَه گاه، میتوانیم از پوشک شرتی استفاده کنیم و در همان بازههای زمانی که احتمال میدهیم کودک ادرار یا مدفوع داشته باشد او را به سرویس بهداشتی ببریم.
2_ فرزندم اصلا همکاری نمیکند؛ چکار کنم؟
این مورد با نکاتی که در بخش «ایجاد آمادگی ذهنی» گفته شد، میتواند برطرف شود. در غیر این صورت، هر روشی که به جذابتر کردن این پروسه کمک کند، همکاری کودک را بالاتر میبرد. استفاده از قصه، کتاب، بازی یا جذابتر کردن محیط سرویس بهداشتی، دستشویی رفتن را برای کودک هیجانانگیز میکند. همچنین استفاده از لحن مثبت، جملات تشویقی و صبور بودن، باعث میشود به تدریج مقاومت کودک کاهش پیدا کند.
3_ کودکم اوایل همکاری میکرد اما الان و بعد از گذشت مدتی، مقاومت میکند؛ علت چیست؟
در قدم اول باید دلیل را پیدا کنیم؛ شاید کودک از موضوعی ترسیده است. مثلا از محیط دستشویی یا چاه توالت میترسد، نگران است که داخل چاه بیوفتد یا موجودی از چاه بیرون بیاید، قبلاً با کثیف کردن منزل با سرزنشهای زیاد اطرافیان روبهرو شده است یا استرسهای دیگری را تجربه میکند.
میتوانیم با کودک گفتگو کنیم، همدلی داشته باشیم، آرامش خود را بالا ببریم و به هیچ عنوان او را سرزنش نکنیم، احساسات کودک را به رسمیت بشناسیم، به او نشان دهیم که متوجه ترسهایش هستیم و به فرزندمان حس امنیت بدهیم که در صورت اشتباه کردن مشکلی پیش نمیآید. به عنوان راهحل پایانی هم شاید نیاز باشد از روانشناس کودک کمک بگیریم.
4_ فرزندم دیر به دستشویی میرود و ابتدا کمی در شرت خود ادرار و مدفوع میکند. چکار کنم؟
شاید کودک درگیر بازی میشود و تا دقیقهی ۹۰ اطلاع دادن را به تعویق میاندازد؛ در این صورت لازم است با لحن مثبت و آرام در بازههای زمانی کوتاهتر به او یادآوری کنیم یا با روشهای تشویقی و بازی او را ترغیب کنیم که زودتر به سرویس بهداشتی برود.
مثلا میتوانیم از ساعت کوکیهای رنگی و جذاب کمک بگیریم؛ آن را برای بازههای معین مثلا ۲۰ الی ۳۰ دقیقه کوک کنیم و با بازی و هیجان از کودک بخواهیم موقع زنگ زدن ساعت به سرویس بهداشتی برود. (نکتهی پنجم در بخش قبل هم کمککننده خواهد بود.)
5_ فرزندم در طول روز به سرویس بهداشتی میرود اما شبها جای خود را خیس میکند. راهحل چیست؟
همانطور که در بخشهای قبل گفتیم، آماده شدن کودک برای کنترل ادرار و مدفوع در طول شب بیشتر طول میکشد و زمانی که دیدیدم پوشک او به مدت حداقل یک هفته از شب تا صبح خشک میماند، میتوانیم برای حذف پوشک در طول شب اقدام کنیم.
علاوه بر این، اگر میبینیم که یک بار در طول شب نیاز دارد به دستشویی برود، بهتر است در ساعت مشخصی او را از خواب بیدار کنیم و به سرویس بهداشتی ببریم.
6_ بهترین زمان برای شروع آموزش دستشویی به کودک دختر چیست؟
بهترین زمان معمولاً بین 2 تا 3 سالگی است. البته، برای تشخیص بهترین زمان باید به نشانههایی مثل نشان دادن نیاز به دستشویی یا پوشیدن لباس زیر توسط کودک هم دقت کنید.
7_ اگر کودک دختر در دستشویی رفتن همکاری نکرد، چه کاری انجام دهیم؟
صبوری کرده و فشاری به او نیاوریم. در این زمان میتوانیم از تشویقهای مثبت مثل برچسب جایزه، بغل یا تشویق کلامی استفاده کنیم.
8_ آیا آموزش دستشویی رفتن در کودکان دختر و پسر متفاوت است؟
روشهای دستشویی رفتن یکسان است؛ اما باید در فرآیند آموزش، به تفاوتهای جسمی و روانی کودکان دختر و پسر توجه شود.
9_ آیا استفاده از پاداش برای کودک مناسب است؟
استفاده از پاداشهای مادی در حد متعادل میتواند تشویقی مثبت برای یادگیری کودک در دستشویی رفتن باشد.
10_ چگونه ترس کودک دختر برای دستشویی رفتن را از بین ببرم؟
با ایجاد محیطی جذاب در سرویس بهداشتی (مثل استفاده از عکسهای کارتونی یا رنگهای زیبا) یا استفاده از کتابها و اسباببازیها میتوان بهمرور ترس کودک را نسبت به دستشویی رفتن از بین برد.
کلام آخر
به پایان مقالهی آموزش دستشویی رفتن کودک دختر رسیدیم. به عنوان نکتهی پایانی باید بگوییم اگر خودمان در شرایط ذهنی و روانی مساعدی نباشیم، ممکن است در این مسیر با چالشهای بیشتری روبهرو شویم. در نتیجه، میتوانیم قبل از شروع، با کمک درمانگر به کاهش اضطرابهای خودمان بپردازیم.
کودک شما چند ساله است؟ برای از پوشک گرفتن او با چه مشکلاتی روبهرو بودهاید؟ از چه راهکارهایی استفاده کردهاید؟ نظرات و تجربیات خود را با ما به اشتراک بگذارید.
منبع:
