• مقاومت برای رفتن به تخت خواب
• انجام ندادن تکالیف مدرسه
• بهانه‌گیری و جیغ و داد کردن!

آنچه خواندید رفتارهایی است که اگر یک کودک 7 یا 8 ساله لجباز داشته باشید حتما تجربه‌ کرده‌اید. این رفتارها گاهی والدین را بسیار کلافه می‌کند اما شاید اگر علت لجبازی در کودکان 7 ساله را بدانید، بتوانید کنترل بهتری بر کودک خود داشته باشید. همینطور دانستن تکنیک‌های روانشناسی برخورد با لجبازی در این سنین، مسیرتان را برای ساخت رابطه بهتر با او هموارتر خواهد کرد.

علت لجبازی در کودکان 7 ساله یا 8 ساله چیست؟

اگر بخواهیم به شکل خلاصه بگوییم، رایج‌ترین دلایل نافرمانی و لجبازی یک کودک 7 الی 8 ساله به این شرح هستند:

• الگو گرفتن از والدین لجباز: کودک رفتار لجبازی را از بزرگسالان تکرار می‌کند.
• روش‌های تربیتی متناقض: کودک نمی‌داند انتظار والدین چیست، بنابراین با مقاومت واکنش نشان می‌دهد.
• ناتوانی در بیان احساسات: چون نمی‌تواند توضیح دهد ناراحت است یا مضطرب، با لجبازی واکنش نشان می‌دهد.
• استرس‌های محیطی: هر نوع تنش (خانه، مدرسه، رابطه‌ها) باعث می‌شود کودک واکنش‌های مقاومانه داشته باشد.
• تغییرات ناگهانی در زندگی: مثل جابه‌جایی خانه یا مدرسه که احساس امنیت او را کاهش می‌دهد.
• اضافه شدن خواهر یا برادر: کودک برای جلب توجه بیشتر والدین مقاومت و مخالفت می‌کند.
• بی‌توجهی یا کمبود زمان با والدین: لجبازی به‌عنوان راهی برای دریافت توجه منفی ظاهر می‌شود.
• احساس بی‌عدالتی: کودک فکر می‌کند با او منصفانه رفتار نمی‌شود، پس مخالفت می‌کند.
• مورد قلدری یا آزار قرار گرفتن در مدرسه یا خانه: برای جبران احساس ضعف، در خانه رفتار لجبازانه نشان می‌دهد.
• انتظارات بیش از حد بزرگسالان: فشار زیاد کودک را مضطرب و سپس لج‌باز می‌کند.
• کمبود خواب یا تغذیه نامناسب: باعث تحریک‌پذیری و مخالفت‌های شدیدتر می‌شود.
• تلاش برای کسب استقلال: کودک می‌خواهد کنترل بیشتری داشته باشد و «نه گفتن» را ابزار استقلال می‌بیند.
• ترس از شکست: کودک ضعیف از اشتباه کردن می‌ترسد و با مقاومت، از موقعیت دوری می‌کند.
• حساسیت ذاتی یا خلق‌وخو: برخی کودکان به‌صورت ژنتیکی لجبازی بیشتری دارند.
• قرار گرفتن در محیط‌های شلوغ یا پرتحریک: مغز کودک دچار اضافه‌بار می‌شود و واکنش لجبازانه نشان می‌دهد.
• ناهماهنگی بین والدین و معلم: کودک پیام‌های متفاوت دریافت می‌کند و دچار سردرگمی رفتاری می‌شود.
• عدم یادگیری مهارت حل مسئله: چون نمی‌داند چطور مشکلش را حل کند، مقاومت می‌کند.

• بیشتر بخوانید: لجبازی کودکان در غذا خوردن
• بیشتر بخوانید: دارو دادن به کودکان
• بیشتر بخوانید: بچه حرف گوش نکن

همین‌جا یک سوال مطرح می‌شود:

آیا لجبازی بچه هفت یا هشت ساله طبیعی است؟

رفتارهای عادی و نگران‌کننده لجبازی در کودکان ۷ تا ۸ ساله

در سن ۷ تا ۸ سالگی، کودکان در حال یادگیری مهارت‌های اجتماعی، کنترل احساسات و افزایش استقلال هستند. به همین دلیل ممکن است گاهی با قوانین مخالفت کنند یا رفتارهای لجبازانه نشان دهند. بسیاری از این رفتارها طبیعی و بخشی از رشد کودک هستند؛ اما اگر این رفتارها شدید، مکرر یا مخرب شوند، ممکن است نیاز به توجه و بررسی بیشتری داشته باشند.

ببینید، بالاخره همه کودکان، به دلایل مختلف ممکن است عصبانی شوند، گریه کنند، از زیر تکالیف‌شان در بروند، بهانه بگیرند و …؛ ولی اگر این رفتارها به طور منظم و شدید در کودکان هفت ساله (بیش از یک‌بار در هفته) تکرار شود، دیگر طبیعی تلقی نمی‌شود. همان‌طور که مهارت‌های زبانی کودکان، به‌مرور و با افزایش سن رشد می‌کند، مهارت‌های اجتماعی و توانایی آن‌ها برای کنترل و مدیریت احساسات‌شان هم پیشرفت می‌کند، منطقی‌تر رفتار می‌کنند و خب انتظار می‌رود که شدت رفتارهای لجبازانه به مرور کمتر شود.

بسیاری از کودکان در ۷ سالگی هنوز اضطراب جدایی دارند و می‌ترسند. به همین دلبل ممکن است گاهی اوقات برای جدایی از والدین خود مشکل داشته باشندد، مانند زمانی که مجبور به رفتن به مدرسه هستند (منبع: mottchildren).

• بیشتر بخوانید: سن لجبازی در کودکان
• بیشتر بخوانید: جدا کردن جای خواب کودک

خب، این از مسائل تئوری درباره لجبازی در کودکان 7 ساله؛ حالا بیایید ببینیم در عمل باید با لجبازی کودک چه کنیم و چه رفتاری داشته باشیم.

بهترین روش برخورد با لجبازی کودک 7 یا 8 ساله چیست؟

برای درمان اختلال لجبازی در کودکان علاوه بر صبر زیاد، باید آموزش ببینید و دانش کافی درباره سبک فرزندپروری و چگونگی رفتار با کودک لجباز را داشته باشید.

ترفند اول) به کودک‌تان چند گزینه بدهید

بچه‌های لجباز در سن هفت سالگی معمولاً برای انجام کارها از شما دلیل می‌خواهند و این‌طور نیست که به‌راحتی بتوانید آن‌ها را مجبور به انجام کاری کنید. اجبار کودک به انجام کاری که دوست ندارد، کاملاً نتیجه عکس می‌دهد و شدت لجبازی را بیشتر می‌کند.

به‌جای دستور دادن به کودک، چندین آپشن به او بدهید و بخواهید از بین آن‌ها یکی را انتخاب کند. این کار برای مواقعی که در جواب درخواست‌تان از کودک یک «نه یا نمی‌خوام» بزرگ می‌شنوید به‌شدت جواب می‌دهد!

مثلاً وقتی کودک پای کارتون موردعلاقه‌اش نشسته، به‌جای اینکه بگویید: «شروع کن تکالیفت رو انجام بده»، می‌توانید بگویید: «می‌خوای اول کاردستی مدرسه رو درست کنیم یا با هم شعر حفظ کنیم؟»

ترفند دوم) یک پاداش یا جایزه کوچک ضرری ندارد!

با درک علت لجبازی کودک 8 ساله یا 7 ساله، گاهی می‌توانید با جایزه دادن، رفتارهای اشتباهش را کاهش دهید.

در واقع، تا وقتی که رفتارهای مثبت کودک را نبینید و تایید نکنید، نباید انتظار تکرار آن‌ها را هم داشته باشید! پس دومین ترفند برای درمان لجبازی در کودکان 7 ساله، تشویق آن‌ها به انجام کارها و رفتارهای مثبت است. چطور؟

وقتی کودک‌تان کار مثبتی انجام داد، مثلاً وقتی از مدرسه بازگشت و لباس فرمش را مرتب و تمیز یک گوشه قرار داد، می‌توانید لبخند بزنید، بغلش کنید و از او تشکر کنید که انقدر منظم است. یا وقتی کاری را درست انجام می‌دهد (هر چند کوچک) به او بگویید که چقدر کارش عالی بود.
یا می‌توانید یک هدیه کوچک (هرچیزی که کودک به آن علاقه دارد، از کتاب داستان گرفته تا اسبا‌ب‌بازی و…) برای کودک تهیه کنید.

همین کار به‌ ظاهر کوچک و جملات کوتاه، کاری با روحیه کودک سرکش شما می‌کند و طوری او را تغییر می‌دهد که فکرش را هم نمی‌کنید! در واقع این کار باعث می‌شود کودک آن توجهی را که می‌طلبد از شما دریافت کند و دوباره این کار مثبت را انجام دهد.

ترفند سوم) اوقات فراغت کودک را پر کنید

تا احساس کردید کودک‌تان بیکار است و اوقات فراغت دارد، دست روی دست نگذارید و یک سرگرمی برای او درست کنید! 

بله، درست شنیدید! بچه‌ها وقتی بیکار می‌شوند و حوصله‌شان سر می‌رود هوس دردسر می‌کنند و به هر نحوی که شده می‌خواهند که انرژی‌شان را تخلیه کنند؛ حالا یا با خرابکاری یا لجبازی و جلب توجه دیگران.

شما که این را نمی‌خواهید، درست است؟ پس برای وقت‌های آزاد کودک برنامه داشته باشید و تایم‌های خالی او را پر کنید.

مثلاً بازی‌های جالب و آموزنده برای او تهیه کنید یا در کلاس موسیقی، زبان، یا هر مهارت دیگری که خودش دوست دارد ثبت‌نامش کنید.

در این زمینه می‌توانید از ایده‌های مقاله «بازی با کودک در خانه» هم استفاده کنید. در ضمن، ما یک مقاله با عنوان «بازی درمانی لجبازی کودکان» هم داریم که مطالب آن مفید و کمک‌کننده هستند.

ترفند چهارم) بیش‌از‌اندازه «نه» نگویید

علت لجبازی کودک 8 ساله یا 7 ساله هر چه که باشد، نباید مداوم به او «نه» بگویید. همه بچه‌ها باید کلمه «نه» را بشنوند، اما زمانی که بیش‌از‌اندازه از این کلمه استفاده می‌کنید، کودک حتی بیشتر سرکشی خواهد کرد.

دکتر Christine Raches روان‌شناس بالینی تأیید‌شده از سوی هیئت مدیره دانشگاه ایندیانا در این باره می‌گوید که شما می‌توانید به‌جای گفتن کلماتی مثل “دویدن ممنوع” بگویید “بهتر است راه بروی”. با انجام این کار شما تعامل مثبت‌تری با کودک خود خواهید داشت.

شما باید به‌دنبال فرصت‌هایی باشید که به خاطر آنها فرزند خود را تحسین کنید، به‌جای اینکه دائماً به او نه بگویید. شما باید به‌گونه‌ای با فرزند خود ارتباط بگیرید که فکر نکند قصد تنبیه‌کردن او را دارید.

راستی، ما یک مقاله با عنوان «چطور به کودک نه بگوییم؟» داریم که به شما در نه گفتن به فرزندتان کمک می‌کند. پیشنهاد می‌دهیم که این مقاله را هم بخوانید.

ترفند پنجم) روی کیفیت ارتباطا‌ت‌تان با کودک کار کنید

پنجمین تکنیک برای درمان لجبازی در کودک ۷ ساله این است که محبوب و مقبول فرزندتان باشید. این یعنی چه؟

اگر برگردید و به الگوهای رفتاری خودتان دقت کنید، متوجه می‌شوید که در خیلی از موقعیت‌ها، بیشتر از اینکه یک دوست و همراه برای کودک‌تان باشید، یک والد سرزنشگر و منتقد بوده‌اید! یعنی به‌جای حمایت و همدلی با او:

• سرکوفت زدید،
• سرزنشش کردید،
• مقایسه کردید،
• تهدیدش کردید،
• متهمش کردید،
• دائماً تذکر دادید.

مثلاً «چرا این کارو کردی؟»، «اه، ۱۰ بار باید بهت یه حرفو بزنم»، «برو مسواکتو بزن و تا مسواک نزدی نیا». 

کودکان لجباز نسبت‌ به برخورد و بیان شما حساس‌تر از سایر کودکان هستند و کوچک‌ترین حرف بد یا لحن تندی می‌تواند باعث تشدید رفتارهای لجبازانه آن‌ها شود.

حالا چطور می‌توانیم محبوب و مقبول کودک‌مان باشیم؟

کافی‌ست ارتباط دو‌طرفه و سالم‌تری با کودک‌تان شکل دهید، با او صحبت کنید و برایش وقت بگذارید، به حرف‌هایش با دقت گوش کنید، به نیازهای او توجه کنید و دائماً از او انتقاد نکنید. به همین سادگی!

فرزند شما در ۷ سالگی در حال تبدیل شدن به یک مکالمه‌گر ماهر است. او همچنین در حال یادگیری معاشرت کردن به روش‌های بالغ‌تر است و می‌تواند از طریق گفتگو چیزهای زیادی بیاموزد و رفتارهای خود را اصلاح کند (منبع).

ترفند ششم) برنامه‌ای برای تنبیه کودک داشته باشید!

همین اول بگوییم که منظورمان از تنبیه، تنبیه فیزیکی یا تحقیر و توهین کودک نیست؛ دور این یک فَقَره را کلاً خط بکشید؛ چون نه‌تنها روش موثری برای درمان لجبازی کودکان هفت ساله نیست، بلکه آسیب جبران‌ناپذیری به سلامت روان کودک وارد می‌کند.

منظور از این تنبیه در اینجا ایجاد یک‌سری جریمه و محدودیت‌ها برای کودک، با هدف آموزش و آگاهی او نسبت به عواقب کارها و رفتارهای بد است.

برای مثال، اگر کودک شما با خواهر یا برادر کوچک‌ترش بداخلاقی می‌کند، می‌توانید با بی‌توجهی و نادیده‌گرفتن آن، او را متوجه عواقب رفتار ناپسندش بکنید.

• بیشتر بخوانید: لجبازی در کودکان ۶ ساله
• بیشتر بخوانید: کنترل خشم در مقابل کودکان

خلاصه که عدم توجه به کودک لجباز و توجه و تشویق کافی وقتی که او بهترین رفتار خود را دارد، یکی از موثرترین روش‌ها برای درمان لجبازی کودکان هفت ساله است.

ترفند هفتم) الگوی خوبی برای کودک باشید!

همان‌طور که اوایل صحبت‌هایمان هم اشاره کردیم، کودکان هنگام تولد هیچ‌کدام از مهارت‌های اجتماعی را ندارند و نهایت واکنش‌شان به اتفاقات پیرامون، تا چند ماه اول زندگی، گریه کردن است!

بخش بزرگی از این مهارت‌های اجتماعی در محیط خانواده و با تقلید و الگوبرداری از پدر و مادر و اعضای خانواده شکل می‌گیرد. پس اگر که از لجبازی در کودک ۷ ساله خود شکایت دارید، بد نیست نگاهی به رفتارهای خودتان داشته باشید و در آن‌ها تجدید نظر کنید!

خلاصه که هیچ کودکی با دیکته کردن  عادات خوب آن‌ها را یاد نمی‌گیرد؛ آن‌ها درست پا جای پای شما می‌گذارند! مثلاً اگر می‌خواهید کودک‌تان منظم باشد، اول باید خودتان منظم باشید؛ یا اگر می‌خواهید کودک‌تان شب‌ها زود بخوابد و صبح‌ها سحرخیز باشد، باشد این را در خود شما ببینید.

ترفند هشتم) اولویت‌بندی کنید

آموزش مهارت‌های اجتماعی و عادت‌های مثبت به کودکان لجباز کمی سخت است. برای اینکه بتوانید از پس این کار بر بیایید، باید اول مشخص کنید که می‌خواهید کدام عادت‌ها و رفتارهای خوب را به کودکان آموزش دهید.

با الویت‌بندی این عادات و اهداف تربیتی، می‌توانید به‌مرور زمان عادات‌های خوب را جایگزین رفتار و عادات لجبازانه کنید.

ترفند نهم) داستان تعریف کنید

علت لجبازی کودک 8 ساله هر چه که باشد، به هر حال او در این سن عاشق داستان شنیدن است! پس چه خوب که داستان‌هایی برایش تعریف کنید که قهرمان آن لجبازی نمی‌کند و به حرف بزرگ‌ترها گوش می‌دهد. گاهی داستان‌ها نسبت به توصیه‌های مستقیم بیشتر تاثیر دارند!

حتماً لازم نیست حین تعریف کردن داستان روی لجبازی نکردن تاکید کنید! بلکه می‌توانید درباره فواید رفتارهای سازگارانه حرف بزنید تا فرزندتان به‌شکل غیرمستقیم متوجه اهمیت لجبازی نکردن شود.

در این زمینه پیشنهاد می‌دهیم که از مقاله «قصه بچه حرف گوش کن» کمک بگیرید.

و سوال آخر:

چه زمانی باید برای لجبازی کودک به روانشناس مراجعه کنیم؟

گاهی اوقات لجبازی کودک آن‌قدر شدید و از کنترل خارج می‌شود که با هیچ کدام از این راهکارها نمی‌توانید آن را مدیریت کنید.
یا آن‌قدر ادامه‌دار می‌شود که به طور قابل توجهی روی زندگی خانوادگی یا زندگی فردی فرزند شما تأثیر می‌گذارد. برای مثال، نمی‌توانید همراه فرزندتان به مهمانی، پارک و.. بروید یا کودک از گروه‌های همسالان خود طرد می‌شود.

در این مواقع بهتر است روی کمک یک روان‌شناس حساب کنید. چون لجبازی‌ شدید کودک در سنین کمتر از ۱۲ سال، اگر کنترل و درمان نشود، می‌تواند در بزرگ‌سالی بر سلامت روان او تاثیر بگذارد و به شکل مشکلاتی مثل ADHD، افسردگی، اختلالات اضطراب، ODD و… خودش را نشان دهد.

تفاوت لجبازی معمولی با اختلال نافرمانی مقابله‌ای (ODD) چیست؟

لجبازی در کودکان ۷ تا ۸ ساله معمولاً بخشی طبیعی از رشد استقلال، یادگیری «نه گفتن» و مدیریت احساسات است. اما اختلال نافرمانی مقابله‌ای (ODD) یک الگوی پایدار، شدید و مکرر از رفتارهای چالشی، خصمانه و مقابله‌جویانه است که زندگی خانوادگی، مدرسه یا روابط اجتماعی کودک را مختل می‌کند. تفاوت اصلی این دو در شدت، تکرار، قصد رفتار و میزان اختلال در زندگی کودک است.

نشانه‌های یک کودک لجباز 7 یا 8 ساله

برای درک علت لجبازی کودک 8 ساله یا 7 ساله، اگر این رفتارها به‌طور مکرر در فرزندتان تکرار شد، به احتمال قوی باید به فکر درمان لجبازی او باشید:

• مقاومت و سرپیچی در برابر درخواست‌های به‌جای دیگران
• عصبانیت و پرخاشگری
• کینه‌توزی و انتقام‌جویی
• شانه خالی کردن از انجام تکالیف و مسئولیت‌ها
• ناتوانی در برقراری ارتباط با همسالان
• بهانه‌گیری، جیغ کشیدن و… وقتی اوضاع بر وفق مراد کودک نیست

در ضمن اگر تمایل به یادگیری درباره‌ی مطالبی مثل با کودک لجباز چه کنیم؟ و علت لجبازی کودکان ۱۰ ساله دارید، پیشنهاد می‌کنیم این مقالات را بخوانید.

کلام آخر

علت لجبازی کودک 8 ساله یا 7 ساله هر چه که باشد، کاملاً درک می‌کنیم که سر و کله زدن با کودکان لجباز آن هم در سن ورود به مدرسه اصلاً کار راحتی نیست؛ اما قول می‌دهیم اگر صبوری کنید و ترفندهایی را که در این مقاله توضیح دادیم به کار ببندید، از طرفی برای افزایش آگاهی و آموزش خودتان وقت بگذارید، خیلی زود نتیجه کارتان را می‌بینید.

به پایان مقاله «علت لجبازی کودک 7 ساله و 8 ساله» راستی، اگر راهکار یا ترفندی در مقابله با لجبازی کودک‌تان امتحان کرده و از آن جواب گرفتید یا تجربه‌ای دارید که فکر می‌کنید به درد هم‌دردهای شما می‌خورد، لطفاً از بخش نظرات همین مقاله، آن را با ما به اشتراک بگذارید. خیلی دوست داریم بیشتر از تجربه‌های شما بشنویم!