گزارشی در وب‌سایت Aasm منتشر شد که در آن 46 درصد از والدینی که در یک نظرسنجی شرکت کرده بودند، می‌گفتند که گاهی، اغلب یا همیشه با فرزند زیر 18 سال خود در یک بستر می‌خوابند. این رفتار می‌تواند مشکلاتی مثل اختلال در الگوی روابط پدر و مادر یا وابستگی زیاد کودک به والدین را به‌خصوص در کودکان 7 ساله به‌وجود آورد. ما در این مقاله می‌خواهیم درباره جدا خوابیدن کودکان 7 ساله و نکات مهم درباره آن صحبت کنیم.

بهترین سن برای جدا کردن اتاق کودک (نسخه علمی و به‌روز)

سن / وضعیت	جمع‌بندی علمی
۶ ماهگی تا ۱ سالگی	بهترین زمان برای شروع انتقال تدریجی به اتاق مجزا
۳ تا ۵ سالگی	مناسب‌ترین سن برای تثبیت خواب مستقل در اتاق خود
سنین بالاتر از ۶ یا ۷ سال	اگر وابستگی همراه با ترس یا مقاومت شدید باشد، ریشه هیجانی باید بررسی شود
روش‌های نامناسب	عجله، تنبیه یا رهاکردن کودک در اتاق به‌هیچ‌وجه علمی محسوب نمی‌شود

به‌گفته آکادمی اطفال آمریکا (AAP)، نوزادان بهتر است تا حدود ۶ ماهگی در اتاق والدین و در تخت جداگانه بخوابند. این کار احتمال خطرات خواب نوزاد را کاهش می‌دهد و با ریتم‌های طبیعی خواب او سازگار است. پس از این سن، بیشتر کودکان از نظر رشدی توانایی تجربه‌کردن خواب مستقل را پیدا می‌کنند و معمولاً بین ۶ تا ۱۲ ماهگی می‌توانند انتقال تدریجی به اتاق خودشان را آغاز کنند.

با این حال، روان‌شناسان تأکید می‌کنند که «سن تقویمی» تنها معیار نیست. جدا خوابیدن وابسته به چند عامل مهم رشد است:

• توانایی کودک در خودتنظیمی هیجانی
• توانایی به خواب رفتن بدون کمک مستقیم
• احساس امنیت پایه و ارتباط ایمن با والد
• وضعیت خلقی و اضطرابی کودک

کودکان ۳ تا ۵ سال معمولاً می‌توانند به‌طور پایدار در اتاق مجزا بخوابند. بااین‌حال، ادامه خوابیدن کودک در اتاق والدین تا سن ۶ یا ۷ سالگی لزوماً نشانه اختلال نیست، مخصوصاً در کودکانی که اضطراب جدایی دارند یا تغییرات مهمی در خانواده تجربه کرده‌اند. آنچه از دید علمی اهمیت دارد، علت ادامه وابستگی است، نه سن دقیق.

چه زمانی تأخیر در جدا خوابیدن می‌تواند یک علامت هشدار باشد؟

اگر کودک بزرگ‌تر از ۶ یا ۷ سال همچنان:

• ترس شدید از تنهایی دارد
• فقط با حضور والد می‌خوابد
• جدا شدن از والد در موقعیت‌های روزمره هم برایش دشوار است (مثل مدرسه، کلاس‌ها، مهد)
• شب‌ها به‌طور مداوم به اتاق والدین برمی‌گردد
• اضطراب یا کابوس‌های تکرارشونده دارد

این موارد نشان می‌دهد که مسئله صرفاً جدا نکردن اتاق نیست؛ بلکه احتمالاً نیاز به ارزیابی هیجانی یا آموزش مهارت‌های خودتنظیمی وجود دارد.

راهکار برای جدا خوابیدن کودک 7 ساله (نکات اولیه)

نحوه جدا کردن اتاق بچه از والدین باتوجه‌به سن کودک متفاوت است؛ اما با درنظرگرفتن رشد شناختی معمول کودکان در این سن، ما بیشتر روی روش‌هایی تمرکز می‌کنیم که گفت‌وگومحور باشند. علت انتخاب روش‌های این‌چنینی، احترام به شعور کودک است. کودکان در سنین زیر 5 سال درک محدودتری از رفتارها و علت بروز آن‌ها توسط اطرافیان خود دارند؛ اما با ورود به 7 سالگی، کم‌کم تحلیل و بررسی تغییرات رفتاری دیگران را آغاز می‌کنند.

شما نمی‌توانید یک کودک 7 ساله را فریب دهید و با وعده وعید، جای خوابش را عوض کنید؛ زیرا کودک در این رنج سنی نیاز به “توضیح“ دارد و با مشاهده این رفتار ناشناخته، نامعمول و نامهربانانه، احساس خطر می‌کند. این احساس خطر، یکی از دلایل اصلی مقاومت رفتاری برای جدا خوابیدن کودک 7 ساله به شمار می‌رود که متأسفانه برخی والدین، آن را به مسائلی مانند لجبازی، لوس‌بازی و غیره نسبت می‌دهند.

به همین ترتیب، شما باید در اجرای تمام راهکارهای زیر، عنصر گفت‌وگوی نیمه مستقیم را حفظ کنید و تمرکزتان روی جهت‌دهی به این گفت‌وگو برای کشف علت مقاومت کودک در جدا خوابیدن و ایجاد عادت‌های تازه باشد. با بررسی راهکارها، این مسئله را بازتر خواهیم کرد:

برای آشنایی بیشتر با مباحثی مثل بهترین حیوان خانگی برای کودکان و تاخیر در گفتار کودک می‌توانید به همین مقالات مراجعه کنید.

1_ جدا خوابیدن کودک 7 ساله با تقویت شخصیت مستقل او!

یکی از مهم‌ترین دلایل مقاومت کودکان بزرگ‌تر برای جدا خوابیدن، ترس درونی است؛ ترس ناشی از تغییر، تنهایی، حس ناتوانی و مهم‌تر از همه، حس رهاشدن توسط والدین! زمانی که کودک تا چنین سنی نیازمند حضور شما برای خوابیدن باشد، یعنی سایر مهارت‌های شناختی او نیز به واسطه این وابستگی مخرب، پرورش نیافته‌اند. چنین کودکی معمولاً در تفکر انتقادی و تحلیل صحیح موقعیت به مشکل می‌خورد و مسئله جدا خوابیدن را تنها به چشم یک رفتار بد و غیرمنصفانه از سوی والدین می‌بیند.

از طرفی، این وابستگی بیش از حد کودک احتمالاً حاصل کنترل‌گری خیرخواهانه شما است؛ یعنی شما اجازه کاوش، تجربه و ماجراجویی را به کودک نداده‌اید و همیشه، هوایش را داشتید. در نتیجه، کودک اصلاً نمی‌داند باید

• چطور با یک تجربه جدید مواجه شود،
• احساساتش را با شما در میان بگذارد،
• و به شیوه صحیح، کمک بگیرد.

بنابراین، اولین راهکار برای جدا خوابیدن کودک 7 ساله، تقویت شخصیت مستقل او خواهد بود. شما می‌توانید این کار را به‌تدریج و با کمک فعالیت‌هایی مانند شرکت در کلاس‌های ورزش گروهی، شرکت در کلاس‌های فوق‌برنامه هنر و غیره انجام دهید. البته گفت‌وگوی نیمه مستقیم، کمک‌گرفتن از یک روان‌شناس کودک، مطالعه کتاب‌های کودکانه و تماشای انیمیشن‌ها با مضامین این‌چنینی نیز روش‌های مناسبی هستند.

برای تقویت شخصیت مستقل کودک، شما را به خواندن مقاله «تقویت استقلال در کودکان دعوت می‌کنیم.

2_ جدا خوابیدن کودک 7 ساله با استراتژی رفتاری!

استراتژی رفتاری یا همان  behavioral strategy معمولاً در حوزه مدیریتی مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ اما خب شما هم مدیر خانه هستید! در استراتژی رفتاری، شما و همسرتان باید به‌عنوان مدیران خانه، رفتار کودک را به‌دقت زیر نظر بگیرید و علت و معلول مشخصی برای هر رفتار تعریف کنید که 5 مرحله مشخص دارد:

1. شناسایی رفتار: کودک شب‌های سه‌شنبه به‌سختی می‌خوابد و مدام می‌خواهد قبل خواب با شما صحبت کند.
2. درک رفتار: کودک به دلیلی، نیاز به حمایت عاطفی شما دارد.
3. تحلیل رفتار: دلیل این حمایت عاطفی می‌تواند هر چیزی باشد؛ اما چرا کودک نمی‌تواند حرفش را مستقیم به من بزند و از روش‌های غیرمستقیم استفاده می‌کند؟
4. پیش‌بینی رفتار: با ادامه‌ پیدا کردن این روند، کودک به سرکوب احساسات و ناگفته گذاشتن اتفاقات مهم عادت کرده و روش‌های نامناسبی مانند گریه، وابستگی و رفتارهای اضطرابی را برای بروز این مسائل پیش می‌گیرد.
5. کنترل رفتار: در صورت بروز این حالت‌ها در کودک، از حالت خواب خارج می‌شویم و چراغ‌ها را روشن می‌کنیم تا بتوانیم به‌درستی و دقیق در مورد نگرانی‌ها و ناراحتی‌های او صحبت کنیم.

در ادامه، مطالعه‌ مقالات روبرو می‌توانند به افزایش درک شما از موضوعاتِ فواید زود خوابیدن کودکان و علت کتک زدن کودک دو ساله کمک کنند.

مهم‌ترین مزیت استفاده از این استراتژی، شناخت عواملی است که کودک را به سمت خوابیدن در کنار شما سوق می‌دهد. در این مثال، نیاز کودک به صحبت‌کردن، برقراری ارتباط اجتماعی، جلب‌توجه و حمایت عاطفی والدین دلایل تمایل او برای خوابیدن در کنار شما هستند. علل احتمالی این تمایل کودک، یکی از برنامه‌های معمول او در روز سه‌شنبه است؛ مانند یک کلاس ناخوشایند یا یک درس دشوار در مدرسه که کودک به واسطه عملکرد ضعیفش، در حاشیه قرار می‌گیرد یا خجالت می‌کشد و حس ناکافی بودن را تجربه می‌کند.

شما باید بتوانید با اجرای استراتژی رفتاری، روش‌های جایگزین مناسبی برای حل‌وفصل این احساسات ناخوشایند کودک بیابید. به زبان ساده، شما باید کم‌کم کودک را از این محیط امن خارج کنید تا یاد بگیرد از ذهنش در برابر احساساتش دفاع کند! در این صورت، دیگر برای فرار از تجربه احساسات این‌چنینی، صورت‌مسئله را با پناه‌آوردن به آغوش شما پاک نخواهد کرد.

در ضمن اگر تمایل به یادگیری عمیق‌تری درباره‌ی موضوعاتی مثل ترس کودکان از کوتاه کردن مو و بوی بد پای کودک دارید، پیشنهاد می‌کنیم این مقالات را بخوانید.

3_ جدا خوابیدن کودک 7 ساله با تغییر کلی سبک زندگی!

تنها خوابیدن برای کودکی که تا این حد به شما وابسته است، یک تغییر بزرگ و یک نقطه عطف اساسی در زندگی او محسوب می‌شود! به‌عنوان والدین، شما باید این مسئله را به رسمیت بشناسید و متوجه باشید که جدا خوابیدن، قرار است کل ساختار و ابعاد زندگی کودک 7 ساله شما را تحت‌تأثیر (عمدتاً منفی!) قرار دهد؛ به‌هرحال، ایجاد تغییرات این‌چنینی برای بزرگسال‌ها هم دشوار است، دیگر چه برسد به کودکی که تابه‌حال، به شیوه دیگری زندگی نکرده است.

به همین ترتیب، یکی از توصیه‌های مهم کارشناسان برای بهبود شرایط این‌چنینی، ایجاد یک موقعیت مشابه برای خودتان است؛ یعنی والدین باید هم‌زمان با کودک، یک تغییر اساسی و قابل‌مشاهده در زندگی خود ایجاد کنند. این مسئله 3 مزیت مهم دارد:

1. کودک واکنش بهتری به جدا خوابیدن خواهد داشت؛ زیرا با مشاهده سایر تغییرات، دیگر این مسئله را به خودش نمی‌گیرد و دچار ناامنی عاطفی نخواهد شد.
2. زمانی که والدین نیز با یک تغییر بزرگ در سبک زندگی معمول خود مواجه شوند، رفتارها، مقاومت‌ها و واکنش‌های کودک را بهتر درک می‌کنند و می‌توانند برخورد صبورانه‌تر و مؤثرتری داشته باشند.
3. کودکان عاشق تقلید از بزرگ‌ترها هستند و شما بهترین الگوی آن‌ها محسوب می‌شوید؛ بنابراین، اگر شما در حال انجام کاری باشید، کودک نیز علاقه خاصی به انجام آن کار پیدا خواهد کرد.

این که چه تغییری ایجاد کنید و چطور کودک را با خود همراه کنید، مسئله‌ای است که باید توسط شما و همسرتان مورد بررسی قرار بگیرد.

راستی، ما یک مقاله با عنوان «سبک های فرزند پروری» داریم که پیشنهاد می‌دهیم این مقاله را هم مطالعه کنید.

 

• بیشتر بخوانید: تاثیر عصبانیت مادر بر کودک
• بیشتر بخوانید: علت شیر نخوردن نوزاد چیست؟
• بیشتر بخوانید: جملات معجزه گر در تربیت فرزند

4_ جدا خوابیدن کودک 7 ساله با در هم شکستن مقاومتش!

همان‌طور که قبلاً اشاره کردیم، کودک در سن 7 سالگی و بالاتر نیاز به توضیح قانع‌کننده برای این تغییر رفتار ناگهانی والدین خواهد داشت. در این مورد، باید توجه کنید که فهم کودک تنها در همین حد است که نیاز به دلیل دارد؛ بنابراین، نباید برای قانع‌کردن او از هر روش یا گفتاری استفاده کنید. توصیه می‌کنیم با درنظرگرفتن حساسیت این مسئله، حتماً کلماتتان را بادقت انتخاب کنید.

اما درهرحال، کودک در مراحل اولیه واکنش مناسبی به این مسئله نشان نخواهد داد و مدام از شما خواهش می‌کند نظرتان را تغییر دهید؛ در مواردی، کودکان ممکن است دست به رفتارهای نامناسبی مانند قفل‌کردن در اتاق، سرزنش یکی از والدین بابت این تصمیم، اعتصاب‌غذا و غیره بزنند. برای این که مقاومت ناشی از جدا خوابیدن کودک 7 ساله را بشکنید، از روش‌های زیر کمک بگیرید:

• جلسه مشاوره با روان‌شناس کودک برگزار کنید.
• نگرانی کودک را به رسمیت بشناسید و برای بهبود شرایط با او مذاکره کنید؛ مثلاً می‌توانید سرعت این تغییر را کاهش دهید.
• رفتار شما و همسرتان باید کاملاً یکسان باشد تا کودک قاطعیت و موافقت متقابل شما در اجرای این قانون جدید را به‌خوبی درک کند و هیچ یک از والدین را به‌تنهایی سرزنش نکند.
• رفتار بالغانه و منطقی خود را حفظ کنید و تحت هیچ شرایطی، تسلیم لجبازی کودک نشوید. به‌عنوان‌مثال، همیشه غذایش را آماده کنید؛ اما اگر از خوردن آن خودداری کرد، واکنش شدید نشان ندهید تا احساس نکند توجه شما را از این طریق به دست آورده است.
• مفهوم قانون را برایش یادآوری کنید و بگویید همان‌طور که قانون مدرسه، پوشیدن یونیفرم است؛ قانون خانه ما هم جدا خوابیدن است که باید کم‌کم اعمال شود.
• به‌صورت غیرمستقیم به کودک بفهمانید که همه نیاز به فضای خصوصی دارند و او باید این حق را برای شما قائل شود.

توجه داشته باشید که نباید تحت هیچ شرایطی، از مواضع خود پایین بیایید و ناگهان تسلیم خواسته کودک شوید.

کودک ممکن است برای جدا خوابیدن لجبازی کند و به حرف‌های والدین گوش ندهد؛ در اینجا توصیه ما ابتدا خواندن مقاله با کودک لجباز خود چه کنم؟ است؛ با خواندن این مقاله می‌توانید با مدیریت بهتر لجبازی‌های کودک، او را مجاب به خوابیدن در اتاق خواب خود کنید.

5_ جدا خوابیدن کودک 7 ساله به کمک طرح دانشگاه Yale!

دانشگاه Yale طرحی برای تسریع و تسهیل روند جدا کردن اتاق‌خواب کودک دارد که شامل نوعی بازی تئاتری تعاملی می‌شود. در این طرح، کودک باید مانند بازیگر تئاتری رفتار کند که بینندگان در حال تماشای او هستند. در این نمایشنامه، کودک نقش شخصیتی را بازی می‌کند که باید برای خواب آماده شود؛ یعنی لباس عوض کند، مسواک بزند و غیره. پرده آخر نمایش، جایی است که کودک وارد اتاق خودش می‌شود، در تختش دراز می‌کشد و به مدت چند دقیقه، وانمود می‌کند که به خواب عمیقی فرورفته و حتی در جایش غلت می‌زند.

توجه داشته باشید که حین اجرای تمام این مراحل، کودک باید حالت “بازیگری” را حفظ کند و شما نیز در نقش عوامل پشت‌صحنه قرار بگیرید. بعد از اتمام آن چند دقیقه نهایی، وارد اتاق شوید و مانند تماشاگران تئاتر، برایش دست بزنید و تشویقش کنید؛ سپس، او را به اتاق خودتان دعوت کنید تا مثل هر شب، با هم بخوابید. حین اجرای این طرح، به این نکات توجه داشته باشید:

• بعد از اتمام نمایش، تنها او را تشویق کنید و اصلا اصرار نکنید که در تخت بماند.
• انتخاب طول صحنه تنها خوابیدن باید به عهده خود کودک باشد و کم‌کم افزایش پیدا کند.
• اگر کودک خودش دوست داشت کمی بیشتر در تختش بماند، این اجازه را به او بدهید؛ اما ناگهان از اتاق خارج نشوید و تنهایش نگذارید.
• این بازی را حداقل برای یک هفته انجام دهید. شاید لازم باشد شبی چند بار این نمایش را اجرا کنید.

بعد از 2 هفته، زمان پرده نهایی (خوابیدن در تخت) به حد قابل‌توجهی می‌رسد؛ مثلاً 10 تا 15 دقیقه. هنگامی که کودک برای چنین مدت طولانی در حالت خواب قرار بگیرد و نقش یک فرد خوابیده را بازی کند، واقعاً خوابش می‌برد و دیگر از جایش بلند نخواهد شد. توجه داشته باشید که امکان بیدارشدن کودک در نیمه‌شب و ترسیدن او وجود دارد؛ بنابراین، در اتاقش را کاملاً باز بگذارید و خانه را تاریک نکنید.

6_ جدا خوابیدن کودک 7 ساله با ایجاد روتین!

هر چه بگوییم و هر کاری بکنیم، باز تجربیات این‌چنینی با مقداری ترس، لجبازی، سرکشی و مقاومت از طرف کودک همراه خواهند بود. برای بهبود این موارد، شما باید از روش‌های مناسبی برای پرت‌کردن حواس کودک استفاده کنید. مهم‌ترین نکته در مورد این روش‌ها، غیرمستقیم بودن آن‌ها است؛ یعنی نباید این پیام را به کودک منتقل کنید که در نتیجه رفتارهای بدش، کوتاه آمده‌اید و می‌خواهید جدا خوابیدن را برای او “جبران“ کنید! اجازه ندهید این باور برای کودک ایجاد شود که حتی خودتان هم قبول دارید جدا خوابیدن، یک “اشتباه” است.

با درنظرگرفتن این مسئله مهم، شما می‌توانید از موارد زیر برای پرت‌کردن حواس کودک استفاده کنید و برای اثربخشی بهتر، آن‌ها را در قالب یک روتین مناسب قبل خواب به کودک ارائه دهید:

راهکار	مزیت‌ها
مرتب‌کردن اتاق	ایجاد محیط منظم و آرامش‌بخش و ایجاد احساس راحتی و امنیت کودک
نوشیدن یک نوشیدنی گرم	افزایش حس آرامش و خواب‌آلودگی
دوش‌گرفتن	ایجاد احساس آرامش و کاهش استرس روزانه کودک
مسواک‌زدن، شستن صورت و شانه کشیدن مو	افزایش حس تمیزی و راحتی و آماده کردن کودک برای خواب
عوض‌کردن لباس و پوشیدن لباس‌خواب‌های فانتزی و مطابق سلیقه کودک	ایجاد حس خوب در کودک برای آماده شدن جهت خوابیدن
پخش موسیقی آرام	کاهش احساس اضطراب و ایجاد فضایی آرامش‌بخش
انجام فعالیت‌های خانوادگی قبل از خواب به انتخاب خود کودک؛ مانند مطالعه، تماشای یک انیمیشن کوتاه، صحبت در مورد اتفاقات آن روز، بردگیم و غیره	افزایش احساس خواب‌آلودگی کودک و آماده شدن بدن او برای خواب

نکته مهم در این بخش این است که باید روتین را با کمک و همراهی خود کودک بنویسید؛ زیرا لازم است نشان دهید که همچنان دوستش دارید و نظرات او برای شما مهم است. سایر راهکارهای جدا خوابیدن کودک 7 ساله به شرح زیر هستند:

7. خرید وسایل اتاق‌خواب و دیزاین فضای اتاق را کاملاً طبق سلیقه کودک انجام دهید.
8. وسایل مخصوص خواب، مانند لباس‌خواب مخصوص، چراغ‌خواب‌های فانتزی، روتختی‌های کارتونی و غیره برای کودک تهیه کنید.
9. مصرف قند و شکر را چند ساعت قبل از خواب محدود کنید تا با ایجاد انرژی مضاعف، مغز کودک را تحریک نکنند.
10. تماشای تلویزیون و کار با لوازم الکترونیکی را حداقل 2 ساعت قبل خواب ممنوع کنید.
11. کودک را در طول روز با ورزش و فعالیت خسته کنید تا مقاومت و بداخلاقی کمتری هنگام خواب داشته باشد و خوابش عمیق‌تر شود.
12. یک برنامه منظم برای ساعات خواب و بیداری کودک ایجاد کنید و در صورت پایبندی کودک به آن، برایش پاداش در نظر بگیرید.
13. ترس‌های کودک، مانند ترس از تاریکی یا هیولاها را به رسمیت بشناسید و برای حل آن‌ها زمان بگذارید.
14. زمان مناسبی را برای شروع تغییر انتخاب کنید که هم‌زمان با اتفاقات مهم زندگی کودک نباشد.
15. کودک را تشویق کنید که ساعات بیشتری از روز را در اتاقش بگذراند تا هم با فضای آن جا احساس راحتی پیدا کند، هم “تنها بودن” را یاد بگیرد.
16. در صورت امکان، حیوانات خانگی آرام و مهربان، مانند سگ یا گربه‎‌های نژاد آرام برای او به خانه بیاورید تا با هم در اتاق بخوابند.

در نهایت، این مسئله را با یک روان‌شناس کودک در میان بگذارید؛ زیرا به‌احتمال زیاد، تمایل شدید کودک به خوابیدن با شما ریشه در اضطراب جدایی و سایر موارد این‌چنینی خواهد داشت که باید دراسرع‌وقت مورد بررسی و درمان قرار بگیرند.

راستی، ما یک مقاله با عنوان «روتین قبل از خواب» هم داریم که پیشنهاد می‌دهیم به آن سری بزنید.

مراحل آموزش خوابیدن کودک ۷ ساله در اتاق خودش (قدم به قدم)

اگر می‌خواهید که کودک ۷ ساله‌‌تان در اتاق خودش بخوابد، طبق این مراحل پیش بروید:

مرحله اول: ایجاد محیط خواب مناسب

برای کودکان ۶ تا ۸ سال، طبق توصیه AAP و Sleep Foundation، کیفیت محیط خواب نقش مستقیم روی کاهش اضطراب شبانه دارد. اتاق باید:

• نور ملایم داشته باشد
• از رنگ‌های آرام‌بخش استفاده شود
• سر‌و‌صدای محیط تا حد امکان کم باشد
• تخت، تشک و روتختی راحت و ترجیحاً انتخاب خود کودک باشد

وقتی محیط از نظر حسی امن و خوشایند باشد، احتمال مقاومت شبانه به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌یابد.

مرحله دوم: تنظیم روال خواب

یک روال ثابت قبل از خواب از نظر علمی ثابت شده که باعث آرام‌سازی سیستم عصبی کودک می‌شود (Cleveland Clinic). این روتین می‌تواند شامل:

• دوش آب گرم
• پوشیدن لباس خواب توسط خود کودک
• ۱۰ تا ۱۵ دقیقه کتاب‌خوانی
• موسیقی آرام یا قصه صوتی

ثبات ساعت خواب، مهم‌تر از طول روتین است. کودک ۷ ساله باید هر شب تقریباً در زمان یکسان به تخت برود.

مرحله سوم: آموزش استقلال

کودکان دبستانی نیاز دارند احساس کنند «توانمند» هستند. طبق توصیه AACAP، دادن مسئولیت‌های کوچک قبل از خواب:

• پوشیدن لباس خواب
• مرتب کردن تخت
• خاموش کردن چراغ اتاق
• باعث افزایش احساس کنترل و کاهش وابستگی می‌شود.

در این مرحله والد باید حضور حمایتی داشته باشد اما جای کودک کار را انجام ندهد. این حس برای مغز کودک پیام «من می‌توانم» می‌سازد. در این زمینه، شما را به خواندن مقاله تربیت کودک مستقل دعوت می‌کنیم.

مرحله چهارم: تنها خوابیدن تدریجی

روش مورد تأیید بسیاری از کلینیک‌های خواب کودک است. به‌صورت مرحله‌ای:

• شب‌های اول کنار تخت بنشینید
• سپس صندلی را یک متر عقب‌تر ببرید
• بعد کنار در اتاق قرار بگیرید
• نهایتاً بیرون اتاق بمانید و فقط سر بزنید
• این کاهش تدریجی حضور، باعث می‌شود کودک بدون احساس رهاشدگی، به خواب مستقل برسد.

لازم است اضافه کنیم که منابع روبرو اطلاعات جامع‌تری درباره‌ی موضوعاتی مثل  چطور به کودک نه بگوییم و هوش مالی کودکان ارائه می‌دهند.

مرحله پنجم: مدیریت ترس

If your child is anxious about being left alone, let them know you will check on them periodically. Begin by briefly checking and reassuring in 5 minutes, then 10 minutes, then 15 minutes, then 20 minutes until your child is asleep.

اگر فرزند‌تان نسبت به تنها ماندن مضطرب است، به او بگویید که به‌طور دوره‌ای به او سر خواهید زد. ابتدا به‌مدت ۵ دقیقه به او سر بزنید و او را آرام کنید، سپس بعد از ۱۰ دقیقه، ۱۵ دقیقه و در نهایت ۲۰ دقیقه تا زمانی که فرزند‌تان بخوابد، این کار را ادامه دهید. Cincinnatichildrens

اگر کودک اضطراب جدایی دارد یا از تاریکی می‌ترسد، از روش چک‌های دوره‌ای استفاده کنید:

• سر زدن بعد از ۵ دقیقه
• سپس ۱۰ دقیقه
• سپس ۱۵ دقیقه
• سپس ۲۰ دقیقه

این کار پیام «من کنارتم اما لازم نیست کنار تختت باشم» را منتقل می‌کند. همچنین:

• چراغ خواب ملایم
• عروسک یا شیء امنیت‌بخش
• صحبت درباره ترس‌ها در طول روز، نه فقط قبل خواب
• برای کاهش اضطراب بسیار موثر است.

راستی، ما یک مقاله با عنوان «علت ترس کودک از پدر و مادر» هم داریم که پیشنهاد می‌کنیم به آن سری بزنید.

مرحله ششم: تشویق و پاداش

سیستم پاداش ساده و کوتاه‌مدت مؤثرترین روش برای این سن است. برای مثال:

• جدول خواب با برچسب
• امتیاز گرفتن برای هر شب خواب مستقل
• پاداش کوچک پس از چند شب موفقیت

این روش باعث ترشح دوپامین و شکل‌گیری چرخه انگیزشی سالم می‌شود.

مرحله هفتم: صبر و ثبات

طبق گزارش AAP، مهم‌ترین عامل موفقیت در خواب مستقل ثبات والد است. در این سن طبیعی است که کودک گاهی:

• گریه کند
• به اتاق والد برگردد
• درخواست «فقط امشب کنارم باش» داشته باشد
• اما والد باید با آرامش و بدون تنبیه، به برنامه اصلی برگردد.
• هر بازگشت مکرر به تخت والدین، آموزش چند شب قبل را خنثی می‌کند.

شما باید به تاب‌آوری فرزند خود نیز توجه کنید. راستی، ما یک مقاله با عنوان «تاب آوری در کودکان» هم داریم که پیشنهاد می‌کنیم این مقاله را هم بخوانید.

چطور ترس و وابستگی کودک را کاهش دهیم؟

برای از بین بردن وابستگی کودک، باید به برخی نکات مهم توجه داشته باشید که عبارت هستند از:

• صحبت کردن درباره ترس‌ها: از کودک بخواهید که احساساتش را بیان کند و در مورد ترس‌هایی که دارد، حرف بزند.
• ایجاد احساس امنیت: شما باید محیط خواب را برای کودک تبدیل به فضایی امن و آرامش‌بخش کنید.
• مواجهه تدریجی با ترس‌ها: شما کودک را تشویق کنید و قدم به قدم در کنار او باشید تا به‌مرور با ترس‌هایش روبرو شود و آن‌ها را کنار بگذارد.
• تشویق به استقلال: حس استقلال را در کودک با تشویق او به انجام کارهای ساده مثل تنها لباس پوشیدن یا تنها مسواک زدن، تقویت کنید.
• استفاده از عروسک‌ها و شخصیت‌های خیالی: کودکان با عروسک‌ها و شخصیت‌های خیالی موردعلاقه‌‌شان احساس آرامش بیشتری پیدا می‌کنند.
• استفاده از تکنیک‌های آرامش‌بخش: انجام تکنیک‌های آرامش‌بخش مانند تنفس عمیق، به کودک در کاهش ترس و احساس وابستگی کمک می‌کند.
• ایجاد روتین برای خواب: یک روال خواب مشخص و آرامش‌بخش برای کودک در نظر بگیرید.
• تشویق و پاداش کودک: کودک را با انجام کارهایی مثل پاداش دادن، تشویق کنید تا با ترس‌های خود مواجه شود.
• صبر و ثبات: صبوری و حفظ ثبات بسیار مهم است؛ چون کودکان باید در عین آرامش و حفظ ثبات، با ترس‌ها و وابستگی‌های خود کنار بیایند.

راستی، ما یک مقاله با عنوان کاهش اضطراب جدایی در کودک داریم که می‌تواند در این زمینه به شما کمک کند.

چرا باید اتاق خواب کودک را جدا کرد؟

بسیاری از والدین به دلایل مختلفی مانند جای کم، آرامش بیشتر کودک، خواب باکیفیت، نیاز کودک به رسیدگی، دسترسی راحت به کودک، کوچک بودن خانه و غیره به کودک اجازه می‌دهند کنار آن‌ها بخوابد. درمورد سن مناسب برای جدا کردن اتاق‌ خواب کودک در ادامه صحبت می‌کنیم؛ اما به‌طورکلی، بهترین زمان برای جدا کردن اتاق کودک، زمانی است که او شروع به کشف دنیای اطرافش می‌کند. Lynelle Schneeberg، روان‌شناس و مدیر مرکز پزشکی کودکان Connecticut، در مورد لزوم جدا خوابیدن کودک 7 ساله از والدین می‌گوید:

فرقی نمی‌کند فرهنگ غالب، دین یا عقیده شخصی شما در مورد فرزندپروری چه باشد؛ در قریب به 90 درصد مواقع، خوابیدن کودک 7 ساله و بزرگ‌تر با والدین نهایتاً مشکل‌ساز خواهد شد. برخلاف باور عموم، اثر منفی این کار چیزی بیشتر از صرفاً روابط زناشویی والدین را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد و قربانی اصلی خوابیدن خانوادگی، بی‌بروبرگرد خود کودک است! (منبع: Parents)

معایب خوابیدن کودک کنار والدین چیست؟

با بزرگ‌تر شدن کودک، مغز او عادت‌سازی و شرطی‌شدن را آغاز می‌کند؛ زیرا می‌خواهد به درک بهتری از سلسله‌مراتب اتفاقات و دلایل آن‌ها برسد. به‌عنوان‌مثال، کودک نمی‌داند “علت” کفش پوشیدن چیست؛ اما می‌داند که هنگام خروج از خانه، باید حتماً چیزی به پا داشته باشد. مسئله خواب نیز به همین صورت است و بزرگ‌ترین مشکل خوابیدن کودک با والدین، ایجاد عادت‌های نامناسب خواب محسوب می‌شود؛ یعنی کودک “خوابیدن” را مشروط به حضور والدین، صحبت با آن‌ها، نوازش، در آغوش گرفته‌شدن و شنیدن صدای نفس والدین می‌داند و در غیر این صورت، نمی‌خوابد. این مسئله از چند جهت مخرب است:

• باتوجه‌به این وابستگی، جدا خوابیدن کودک 7 ساله منجر به بروز رفتارهای اضطرابی خواهد شد.
• کودک اصلاً نمی‌تواند به‌تنهایی یا در مکان جدید بخوابد و این عادت در او ماندگار خواهد شد.
• کودکان حتی در خواب هم پرانرژی، فعال و بی‌قرار هستند و کیفیت خواب والدین را کاهش می‌دهند.
• زمان خواب والدین با کودکان متفاوت است و اگر با هم بخوابند، برنامه‌ریزی ساعات خواب کودک غیرممکن خواهد شد.

در نهایت، رابطه والدین به علت حضور دائمی کودک از حالت معمول خارج می‌شود؛ بنابراین، کیفیت رابطه آن‌ها تحت‌تأثیر یک عامل خارجی (کودک) قرار خواهد گرفت، نه خواسته‌ها و ارتباط خود والدین. از طرفی، خواب خانوادگی برای خانواده‌هایی که کودک کم‌سن‌وسال یا دارای محدودیت حرکتی دارند کمی خطرناک است و خطر خفگی را افزایش می‌دهد. ضمناً در صورت مصرف قرص‌های خواب‌آور توسط یکی از والدین، حتماً از خوابیدن به صورت خانوادگی اجتناب کنید.

چگونه کودک را عادت دهیم خودش بخوابد؟

برای اینکه در فرایند جدا خوابیدن کودک 7 ساله خود موفق شوید، باید حسابی صبور باشید؛ زیرا شما در حال تغییر یک عادت نهادینه شده در ذهن کودک هستید و پذیرش این مسئله برای کودک دشوار خواهد بود. درمورد راهکارهای جدا خوابیدن کودک 7 ساله در ادامه مفصل‌تر صحبت خواهیم کرد؛ اما باید بدانید که اولین قدم برای جدا کردن اتاق‌ خواب کودک، جدا کردن تختخواب او است.

در درجه اول، شما باید باتوجه‌به شناختی که از کودک خود دارید و رویکرد تربیتی که پیش گرفته‌اید، کودک را به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم در جریان تصمیم خود برای جدا خوابیدن قرار دهید. در مرحله بعد، باید تخت خود را از کودک جدا کنید. شما باید اجازه دهید کودک هنگام خواب در اتاق‌خوابتان حضور داشته باشد؛ اما در تخت یا رختخواب مخصوص خودش بخوابد تا عادات اولیه و ساده‌تر، مانند نوازش، شنیدن صدای نفس والدین و غیره، از سرش بیفتند.

در مراحل بعدی، می‌توانید محل خوابیدن را به‌طورکلی از اتاق‌خواب خود، به اتاق‌خواب کودک منتقل کنید؛ یعنی به‌صورت خانوادگی در اتاق کودک بخوابید. در این مرحله، کودک باید به‌تنهایی در تخت خودش بخوابد و والدین روی رختخواب جدا باشند. کم‌کم می‌توانید این کار را تنها با حضور یک والد انجام دهید یا یک شب درمیان در اتاق کودک بخوابید. هم‌زمان با این کار، باید راهکارهای جدا خوابیدن کودک 7 ساله را آرام‌آرام اجرا کنید.

دلایل لجبازی کودک برای جدا خوابیدن

• اضطراب جدایی: رایج‌ترین دلیل مقاومت؛ کودک می‌ترسد از والد دور باشد و نمی‌تواند آرام‌سازی شبانه را به‌تنهایی مدیریت کند.
• عادت خواب مشترک: اگر سال‌ها کنار والد خوابیده باشد، جدایی برایش یک تغییر بزرگ و ناآشناست.
• نیاز به توجه بیشتر: کودکانی که در طول روز ارتباط عاطفی کافی دریافت نمی‌کنند، شب‌ها با چسبندگی و لجبازی جبران می‌کنند.
• ترس از تاریکی یا اتاق: ترس‌های رشدی (۶ تا ۸ سال) کاملاً طبیعی‌اند و باعث مقاومت شدید هنگام جدا خوابیدن می‌شوند.
• بی‌ثباتی در قوانین خواب: اگر والدین یک شب اجازه بدهند کنارشان بخوابد و شب دیگر نه، مقاومت و لجبازی بیشتر می‌شود.
• تجربه رویدادهای استرس‌زا: مثل تولد خواهر/برادر، نقل‌مکان، دعوای والدین یا مدرسه جدید که باعث چسبندگی شبانه می‌شود.
• نیاز به «کنترل» و جلب توجه: برخی کودکان از خوابیدنِ تنها به‌عنوان صحنه‌ی قدرت‌نمایی یا مذاکره استفاده می‌کنند.
• کابوس‌ها یا خواب‌های بد: کابوس‌های مکرر می‌توانند باعث ترس از تنها ماندن و مقاومت شبانه شوند.
• وابستگی حسی یا عاطفی: کودک ممکن است به حضور فیزیکی والد (بو، صدا، دما) برای آرامش نیاز داشته باشد.

سوالات متداول

خب به سراغ سوالات متداول برویم.

چطور در فرآیند جدایی امنیت روانی کودک را حفظ کنیم؟

اطمینان دادن به کودک از اینکه مراقبت او هستید، گوش دادن به احساسات کودک و حفظ روال‌های روزمره، امنیت روانی کودک را در فرآیند جدایی حفظ می‌کنند.

چطور از دعوا یا فشار روانی در روند جدایی کودک بکاهیم؟

برای کاهش فشار روانی در روند جدایی کودک، از تکنیک گفتگوی آرام استفاده کنید، به او زمان دهید تا به تغییرات عادت کند و یک روال آرامش‌بخش و ثابت برایش به‌وجود آورید.

کلام آخر

شاید جدا خوابیدن کودک 7 ساله برای شما یک امر بدیهی باشد؛ اما دقت کنید که خوابیدن با شما و در کنار شما، تنها روشی است که کودک می‌شناسد و تابه‌حال، این کار را به‌صورت دیگری انجام نداده است. زمانی که اقدام به جدا کردن اتاق‌خواب کودک می‌کنید، او باید درآن‌واحد با دو مسئله کنار بیاید:

1. تجربه جدید و ترسناکی که باید تنهایی با آن مقابله کند،
2. درگیری فکری و احساس عدم امنیت عاطفی که با تغییر رفتار شما دچارش می‌شود.

مسئله جدا خوابیدن کودک 7 ساله ازاین‌جهت حائز اهمیت است که احتمالاً ریشه در ترس‌های درونی و بیرونی و حس ناتوانی کلی در وجود کودک دارد؛ بنابراین، هنگام حل این مشکل باید صبور باشید، درک کنید که مسئله ساده‌ای نیست و حتماً با یک متخصص مشورت کنید.

منابع

• MedicineNet
• LifeHacker
• Craig Canapari