درمان حسادت کودکان چگونه است؟ وبسایت Journals.Sagepub گزارش میدهد که تحقیقی در زمینه حسادت در کودکان انجام شد.
در مطالعه اول این تحقیق از کودکان در سنین 4.5 ماه تا 4.5 ساله در حالی که مادرشان به کودکی دیگر توجه میکرد، فیلمبرداری کردند.
در مطالعه دوم از 10 دختر و 10 پسر، در حالی که مادر آنها در حال نحسین نقاشی کودکی دیگر بود، فیلمبرداری کردند. محققها طی این بررسی متوجه شدند که حالات عاطفی ناشی از حسادت را میتوان در رفتار کودکان در محیطهای اجتماعی استنباط کرد.
بر اساس نتایج این تحقیقات، حسادت در اغلب کودکان بین 1.1 تا 2.3 سال شدید است. کودکان در سن 3.5 سالگی نیز بین موقعیتهای اجتماعی که حسادت را بر میانگیزد، تمایز قائل میشوند.
از آنجا که حسادت در کودکان معمولاً شایع است، ما میخواهیم در این مقاله بیشتر در مورد حسادت در کودکان از نظر روانشناسی صحبت کنیم.
سن حسادت در کودکان
به طور کلی، حسادت در کودکان طبیعی است و علتهای بسیاری دارد. هر کودک با توجه به شرایط و موقعیتها، شدت و مدت زمان احساس حسادت متفاوتی دارد. طبق تحقیقات کودکان از نوزادی و 6 ماهگی احساس حسادت را نشان دادهاند. این احساس به صورت اولیه بود و تنها منفیگرایی کودک را نشان داد. با رشد کودک و قرارگیری او در شرایط مختلف، حسادت نیز بیشتر میشود و گاهی شدت پیدا میکند. گاهی حسادت کودکان در 7 سالگی و شروع مدرسه، برجستهتر میشود. در ضمن برای مدیریت رفتارهای کودک و یادگیری کنترل خشم در برابر کودکان، این مطلب را مطالعه کنید
لازم به ذکر است که برای آشنایی بیشتر با مباحث علت پرخاشگری کودکان و کودک خسیس، میتوانید به همین مقالات مراجعه کنید.
آیا حسادت در کودکان طبیعی است؟
Jealousy is a normal emotion experienced by adults and children.
حسادت احساسی طبیعی است که هم بزرگسالان و هم کودکان آن را تجربه میکنند. National Center for Pyramid Model Innovations
برخی از کودکان در برخورد با حسادت برخورد مثبتی دارند و به آن غلبه میکنند. در برخی دیگر، حسادت بیشتر میشود و والدین باید راهکارهایی برای جلوگیری از آن اجرا کنند.
اگر احساس حسادت کودک متوقف و جلوگیری نشود، عواقبی مانند پرخاشگری، تنهایی و عزت نفس پایین در انتظار او خواهند بود. میزان حسادت در هر کودک متفاوت است. احساس حسادت از نوزادی آغاز و در سنین بالاتر نیز افزایش پیدا میکند. معمولا این حس از دو تا هفت سالگی به اوج میرسد.
همچنین اگر کودک دو سالهای دارید که مدام دیگران را میزند، مقاله «علت کتک زدن کودک دو ساله» را مطالعه کنید. البته راهکارهای ارائهشده تنها مختص سن2سالگی نیست و برای بازهٔ سنی 1 تا 5 سال نیز مفید است.
دلایل حسادت در کودکان
گاهی اوقات، رفتار والدین باعث تحریک حسادت در کودک میشود. والدین باید به رفتارهای خود توجه کنند و کودک را در موقعیتهای تنشزا قرار ندهند. دلایل حسادت بیشمار هستند، اما چندین دلیل عمده میتواند حسادت کودکان را افزایش دهد که در این جدول آنها را بررسی میکنیم:
| دلایل | توضیحات |
| حسادت به خواهر و برادر (دعوای خواهر و برادر)
|
یکی از رایجترین دلایل حسادت، نسبت به خواهر و برادر کوچکتر است. زمانی که والدین به فرزند کوچکتر توجه بیشتری میکنند، و یا تمرکز بیشتری روی او دارند، احساس حسادت در فرزند بزرگتر ایجاد میشود. این موقعیت برای کودک بزرگتر چالش برانگیز است و نسبت به خواهر و یا برادر خود احساس حسادت میکند. |
| ایجاد رقابت ناسالم | احساس رقابت تا زمانی که از حد نگذرد، مفید و باعث بیشتر است. اگر والدین فرزند خود را تحت فشار قرار دهند و از او انتظاراتی که در توانش نیست را بخواهند، یک رقابت ناسالم را آغاز کردهاند. به عنوان مثال، کودک نمیتواند خوب برقصد و آواز بخواند و شما او را مجبور میکنید در جایی که نمیتواند، این کار را انجام دهد. این کار، باعث تاثیرات منفی و بروز حسادت در فرزندتان خواهد شد.
|
| حسادت در مهارت و یا تحصیل | این یک چیز طبیعی است که هر فرد با دیگری متفاوت است. برخی در کارهای فنی موفق هستند، برخی در دروس نظری و هرکس مهارت خاص خود را دارد. معمولا کودکان به کسی که نسبت به خودشان فعالتر و یا بهتر است، حسادت میکنند.
|
| والدین نگران و محافظه کار | والدینی که مدام نگران هستند و بیش از حد از کودک محافظت میکنند، باعث گمراهی او میشوند. کودکی که مداوم در محافظت خانواده هستند، در برخورد با کودکانی که اعتماد به نفس دارند احساس حسادت خواهند کرد.
محافظهکاری تنها ویژگی منفی والدین نیست؛ آنها شاید ویژگیهای منفی دیگری هم داشته باشند. ما در مقاله خطاها و مشکلات فرزند پروری، درباره این ویژگیهای منفی بیشتر صحبت کردهایم. (لینک اضافه در مقاله حذف بشه) |
| لوس و نازپرورده کردن کودک | ناز و نوازش کردن کودک یکی از کارهای طبیعی والدین است. اگر این رفتار بیش از حد شود، کودک احساس برتری نسبت به بقیه خواهد کرد. در نتیجه، برخورد با یک کودک بهتر و یا بالاتر از سطح او، باعث بروز و افزایش احساس حسادت خواهد شد.
ما در مقالهای درباره نشانههای بارز یک کودک لوس صحبت کردهایم که برای اطلاعات بیشتر میتوانید به این مقاله مراجعه کنید. |
| مقایسه فرزند با سایر کودکان | مقایسه مداوم کودک با همسن و سالان و یا خواهر و برادر، میتواند احساس حسادت را در او ایجاد کنند. احساسات دیگری مانند احساس رقابت و اعتماد به نفس پایین نیز در فرزند ایجاد میشوند. والدین نباید مدام از فرزندان دیگر تعریف و احساس نامطلوبی را در کودک ایجاد کنند.
|
| حسادت مادی | معمولاً وقتی فرزند شما حسادت میکند که میبیند کودک دیگری چیزی مانند یک اسباببازی خاص دارد که او ندارد؛ در این زمان امکان بروز رفتارهای حسادتآمیز وجود دارد.
|
| حسادت اجتماعی | کودکان از همان سنین رشد میتوانند سطوح اجتماعی همسنوسالهای خود را تشخیص دهند؛ بهعنوان مثال کودک نسبت به سبک زندگی دوست خود که در خانهای بزرگتر همراه با والدین زندگی میکند، حس حسادت دارد.
برای از بین بردن حسادت اجتماعی باید شیوه درست تربیت اجتماعی کودک را یاد بگیرید. ما در مقالهای در این مورد بیشتر صحبت کردهایم. |
در این باره بیشتر بخوانید:
در ضمن، اگر تمایل به یادگیری عمیقتری دربارهی درمان کودک خجالتی و با بچه پرخاشگر چگونه رفتار کنیم دارید، پیشنهاد میکنیم این مطالب را بخوانید.
درمان کودک حسود
والدین باید زمانی که علائم حسادت را در کودک میبینند، برای کمک به او دست به کار شوند و این علائم را نادیده نگیرند. برای درمان حسادت کودکان، پدر و مادرها نباید با خشونت رفتار کنند و عصبانیت راهکار مناسبی برای از بین بردن این احساس در فرزند نیست. بهتر است با آرامش و راهکارهای علمی پیش بروید تا به کودک خود کمک کنید.
1_ حسادت کودک را هدایت کنید
یکی از راهکارهای ایدهآل برای کاهش احساس حسادت در کودک، این است که او را هدایت کنید. به عنوان مثال فرزند شما غمگین است که دوست او نمره بهتری در مدرسه کسب کرده است. در این موقعیت، شما باید او را برای درس خواندن تشویق کنید. به او بگویید که باید برای دستاوردهای زندگی تلاش کند و تواناییهایش را تقویت کنید. با این راهکار، احساسات کودک را در جهت مثبت و درست هدایت خواهید کرد. برای مدیریت رفتارهای کودک در حین فرآیند از پوشک گرفتن کودک، این مقاله را مطالعه کنید
2_ علت اصلی حسادت کودک را پیدا کنید
یکی از راهکارهای درمان حسادت در کودکان، پیدا کردن علت حسادت است. ابتدا با فرزند خود صحبت کنید و دلایل بروز این احساسات را از او بپرسید. سپس، به صحبتهای او بدون هیچ قضاوتی گوش کنید. ممکن است کودک در موقعیتهایی عزت نفس و اعتماد به نفس پایینتری را تجربه کرده و اکنون احساس حسادت دارد. سعی کنید احساسات او را بپذیرید و درمورد لحظات بروز احساسات با کودک صحبت کنید.
در ضمن گاهی وقت ها کودک به خاطر حسادت شروع به مسخره کردن میکند برای این قضیه حتما مقاله آموزش مسخره نکردن دیگران به کودکان را مطالعه کنید.
3_ برای کودک خود داستان بخوانید
داستانها و قصهها پیامهای اخلاقی و آموزندهای برای کودکان دارند. برای درمان حسادت کودکان، میتوانید داستانهایی مربوط به احساسات و حسادت تهیه کنید و هر شب پیش از خواب یکی از آنها را برای فرزندانتان بخوانید. کتابهایی که شامل ویژگیهای مهربانی، همکاری و مفید بودن دارند را دست کم نگیرید، زیرا به صورت ناخودآگاه روی فرزند شما تاثیر میگذارند.
برای روشنتر شدن موضوع، پیشنهاد میشود نگاهی نیز به مطالب مرتبط با تربیت کودک زودرنج و علائم کودکان کم هوش بیندازید.
4_ یک نام برای حسادت انتخاب کنید
یک نام جالب و خندهدار برای حسادت انتخاب کنید. به فرزند یاد بدهید که این احساس ناخوشایند و زودگذر است. هنگامی که حسادت را در کودک خود میبینید، به او بگویید که حسادت بازگشته است اما تو انقدر قوی و توانا هستی که به او اجازه رفتن میدهی.
5_ از مقایسه کودکان خودداری کنید
مقایسه، یکی از دلایل اصلی برای حسادت کودکان به شمار میرود. مقایسه کودکان میتواند میزان حسادت آنها را افزایش دهد و حتی باعث به وجود آمدن کینه و دشمنی شود. میتوانید درمورد چیزهایی که در فرزندتان مثبت است صحبت کنید و از او تعریف کنید تا از حسادت کاسته شود.
برای آشنایی بیشتر با مباحثی مثل مهارتهای فرزند پروری و تربیت کودک از بدو تولد میتوانید به همین مقالات مراجعه کنید.
6_ به فرزند خود اهمیت دهید
یکی از دلایلی که میتواند حسادت کودک را افزایش دهد، اهمیت والدین و عشق و علاقه آنها است. زمانی که کودک توجه کافی دریافت نکند، حسادت میکنند و رفتار ناخوشایندی از خود نشان میدهند. برای درمان حسادت کودکان، سعی کنید همیشه به فرزندانتان بگویید که چقدر آنها را دوست دارید و عشق شما به آنها بینهایت است. بنابراین، فرزندان از عشق شما نسبت به خود مطمئن خواهند شد.
شاید بهعنوان والد متوجه شوید که برخی از رفتارهای کودک به دلیل لوس بودن بیشازحد اوست. اگر این حس را از رفتارهای کودکتان گرفتهاید، حتما مقاله «کودک لوس» را مطالعه کنید.
در ضمن اگر تمایل به یادگیری فرزندپروری دربارهی موضوعاتی مثل نقش پدر در تربیت کودک و تربیت کودک مستقل دارید، پیشنهاد میکنیم این مقالات را بخوانید.
7_ کودک را به همکاری و کمک دعوت کنید
یکی از دلایل حسادت کودکان، حسادت به خواهر و برادر است. ممکن است فرزند شما به مراسم تولد خواهر و یا برادرش حسادت کنید. شما برای خاموش کردن این حسادت، باید با آرامش رفتار کنید. پیشنهاد ما این است که از کودک بخواهید در کارها کمک کند. کارهای مهم مانند کمک به تزئیات و یا چیدن شمعها میتواند احساسات خوب را در او افزایش دهند. در نتیجه، کودک احساس مهم بودن خواهد کرد و خانواده به او نیاز دارد.
8_ به کودکان به طور مساوی توجه کنید
حسادت خواهر و برادری باعث به وجود آمدن مشکلات متعددی در خانواده میشود. منشأ این حسادت بیشتر به والدین مربوط است. گاهی اوقات خانواده بیشتر توجه خود را روی یکی از فرزندان میگذارند و فرزند دیگر احساس حسادت میکند. برای جلوگیری از حسادت فرزندان به یکدیگر، سعی کنید همه چیز را برای آنها مساوی تقسیم کنید.
به عنوان مثال، اگر تولد و جشنی برای یکی از کودکان تدارک دیدهاید، به فرزند دیگر درمود زمانی که برای او تولد گرفتید صحبت کنید. به او یادآور شوید که او نیز در روز تولد خود چه چیزهایی را تجربه کرده است. در روزهایی معمولی نیز سعی کنید به هر کدام از فرزندانتان به طور ویژه توجه کنید و زمانی را برای توجه به آنها اختصاص دهید.
در ادامه، مطالعه مقالات روبرو میتوانند به افزایش درک شما از موضوعاتِ باهوش شدن کودک و تربیت کودک هفت ساله کمک کنند.
9_ شکرگزاری را به کودک آموزش دهید
در درمان حسادت کودکان، زمانی را برای قدردانی از نعمتها اختصاص دهید. با فرزندتان تمرین کنید که از داراییهای مادی، ویژگیهای شخصیتی، مهارتها و هر چیز مثبتی که دارد، شکرگزاری کند. با این کار، کودک به داشتههای خوب پی میبرد و احساس حسادت کاهش میابد. خودتان را الگو قرار دهید و از استعدادهای خود قدردانی و احساس ارزشمندی را ایجاد کنید، زیرا کودک از شما الگوبرداری میکند.
بیشتر بخوانید:
10_ در نیازهای کودک زیاده روی نکنید
یکی از کارهای اشتباه والدین برای کاهش احساس حسادت کودک، فراهم کردن تمام چیزهایی است که کودک به آن حسادت میکند. خرید، جلوی حسادت کودک را نمیگیرد و این کار زیادهروی است. در عوض، نه گفتن را در شیوه درمان حسادت کودکان قرار دهید. با این کار، کودک با بله گفتن و خرید شما احساس قدردانی خواهد کرد. بنابراین، برای چیزهایی که دارد، ارزش قائل میشود.
از دیگر آسیبهایی که بیتوجهی به نیازهای کودک ایجاد میکند شامل دروغگویی و جیغ زدنهای مداوم است برای توجه به این بخشها حتما علت جیغ زدن کودک و دروغ گویی در بچه ها را مطالعه کنید.
11_ به پرورش قدرت منحصربهفرد کودک کمک کنید
هر کودکی دوست دارد تا در مورد ویژگیهای مثبت خود از والدین چیزهای مثبتی بشنود. یکی از راهها برای تقویت اعتمادبهنفس و عزت نفس کودک، صحبت درباره تواناییهای او است.
اگر میپرسید که با بچه حسود چگونه رفتار کنیم، پاسخ در این است که به علایق و خلقوخوی فرزند خود توجه داشته باشید و قدرت منحصربهفرد او را از طریق تعریف و تمجید افزایش دهید.
برای درمان حسادت در کودکان باید به فرزندتان بیاموزید که به نقاط قوت خود توجه کنند و بهجای تمرکز بر ویژگیهای مثبت دیگران، سعی در بهبود نقاط قوت خود داشته باشد.
ما در مقالهای درباره افزایش اعتماد به نفس کودک بیشتر صحبت کردهایم؛ بنابراین برای پرورش حس قدرت در کودکتان میتوانید به این مقاله مراجعه کنید.
چطور حسادت کودک بزرگتر به کوچکتر را کنترل کنیم؟
- هر روز زمانی را فقط برای کودک بزرگتر اختصاص دهید که فکر نکند فراموش شده است.
- برای انجام برخی کارها (مثل مراقبت از خواهر یا بردار کوچکتر)، از فرزند بزرگ کمک بخواهید.
- تمرکز او را بهجای تمرکز بر رابطه خواهر و برادری، روی «مستقل بودن» متمرکز کنید. (در این زمینه، مقاله «استقلال کودکان»کمککننده است.)
- در جمع از فرزند بزرگتر تعریف کنید تا برای جلب توجه به رقابت با بردار یا خواهر کوچکتر ترغیب نشود.
همچنین اگر میل به یادگیری دربارهی مطالبی مثل تربیت کودک دو ساله و تربیت فرزند از نوزادی دارید، پیشنهاد میکنیم این مقالات را بخوانید.
چطور حسادت کودک کوچکتر به بزرگتر را کنترل کنیم؟
- جملات منفی را (مثلاً «خواهر یا بردار بزرگتر خود را ببین که چه خوب این کار را انجام میدهد!») حذف کنید. (در این زمینه توصیه میکنیم به مقالات «جملاتی که نباید به کودکان گفت» و «جملات معجزه گر در تربیت فرزند» سری بزنید.)
- از فرزندتان متناسب با سن او توقع داشته باشید.
- آموزش فقط باید توسط خودتان به فرزندتان ارائه شود؛ انجام این کار توسط خواهر یا برادر بزرگتر، باعث ایجاد حس رقابت و حسادت در فرزند کوچکتر میشود.
- فرصتی برای کودک بهوجود آورید تا در آن بدرخشد و تواناییهایش را به نمایش بگذارد.
- پیوند عاطفی بین فرزندانتان را تقویت کنید.
کلام آخر
حسادت کودک یک احساس طبیعی است که ممکن است در هر سنی آن را تجربه کند. والدین نقش مهمی در درمان حسادت کودکان دارند و با راهکارهای صحیح میتوانند آن را مدیریت کنند. در این مقاله ما دلایل بروز حسادت در کودک و نحوه برخورد با آن را قرار دادیم. هنگام مشاهده حسادت در کودک، سعی کنید با آرامش برخورد کنید. بهتر است کودک را در خلوت راهنمایی کنید تا عزت نفس او حفظ شود.
منابع:
